وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

rayantejarat@imazrae.ir

بیماری های باکتریایی آزادماهیان | ماهی قزل آلا:


مقدمه:

عوامل باکتریایی که ماهیان را درگیر بیماری می کنند بسیار متنوع هستند. باکتری های بیماری زا در اکثر آب ها یافت می شوند و بیشتر آن ها قادر هستند تا برای مدتی خارج از بدن میزبان زنده بمانند.

برخی از این باکتری ها قادر اند تا در بافت های موجود زنده تکثیر شوند ولی ماهی هیچ گونه علامتی از بیماری را از خود نشان ندهد؛ این گونه ماهیان نقش حامل بیماری را دارند.

در ادامه به معرفی اجمالی برخی از مهم ترین بیماری های باکتریایی ماهی قزل آلای رنگین کمان پرداخته می شود.

 

بسیاری از بیماری های باکتریایی با عوامل استرس زا در ارتباط هستندبه طوری که به دنبال شرایط استرس زا، ماهیان ضعیف می شوند و مستعد ابتلا به بیماری های باکتریایی خواهند شد.


 

 

  1. فرونکلوزیس:

  • یک بیماری همه گیر در آزاد ماهیان است.

  • نام فرونکلوزیس به دلیل وجود علامت طاول های جوش مانند که در بعضی از جراحات بالینی دیده می شود به این بیماری داده شده است.

عامل مولد:

  • باکتری آئروموناس سالمونیسیدا.

  • باکتری گرم منفی میله ای شکل.

  • دارای 3 نژاد که موجب بیماری زایی می شوند.

بیماری زایی:

  • به عنوان یک سپتی سمی یا همان عفونت خونی توسعه یافته بوده که اغلب کشنده می باشد.

  • احتمالا از طریق روده، آبشش و یا از طریق ضایعات پوستی وارد جریان خون می شود.

علایم بالینی:

  • علایم خارجی بیماری بستگی به طول زمان بیماری دارد.

  • ماهیان مبتلا که در فرم حاد هستند، اغلب علایم خارجی کمی را نشان می دهند.

  • در فرم مزمن ممکن است علایمی از قبیل تیرگی، بی حسی، بی اشتهایی ، خون ریزی نقطه ای در قاعده باله ها و در برخی موارد التهاباتی (فرونکول ها) قابل مشاهده هستند .

  • آبشش ها بسیار کمرنگ  می شوند.

  • از نظر علایم داخلی ممکن است که قسمت پایینی روده و زوائد باب المعدی ملتهب می باشند.

  • روده خالی از غذا است که حاوی ترشحات خونی می باشد.

  • طحال ملتهب و قرمز گیلاسی است.

  • کبد خاکستری تا سبز رنگ می باشد.

  • خونریزی نقطه ای در تمام کیسه شنا ممکن است دیده شود.

تشخیص:

  • برخی از علایم بالینی مانند فرونکول ها (زخم های جوش مانند) ممکن است به تشخیص بیماری کمک کند.

  • تشخیص قطعی بیماری بر اساس جداسازی باکتری از اندام های ماهی و آزمایش می باشد.

کنترل و درمان:

  • تجویز خوراکی آنتی بیوتیک هایی مانند اکسی تتراسایکلین، اکسولونیک اسید، تری متوپریم-سولفادیازین، آموکسی سیلین و فوارازولیدین .

  • دارو های مذکور را در زمان تهیه غذای ماهی به آن اضافه نموده و یا در زمان تغذیه ماهیان، دارو را با استفاده از ژلاتین و یا روغن ماهی روی پلت اسپری می کنند.

  • استفاده از واکسن.

  • قرنطینه، ریشه کنی و اقدام به پرورش نژادهای مقاوم ماهی از دیگر راه های پیشگیری بیماری است.

  • جلوگیری از بروز شرایط استرس زا و ممانعت از ایجاد ضایعات پوستی و باله ای در ماهیان.


 

2. ویبریوزیس:

عامل مولد:

  • گونه های مختلف جنس ویبریو عامل ایجاد بیاری زایی می شوند.

  • باکتری های گرم منفی هستند

بیماری زایی:

  • مشخصه برجسته ویبریوزیس عبارت از یک کم خونی است که در تمام حالات بیماری به ویژه در فرم حاد بروز می کند.

  • احتمالا حضور آهن موجب فعالیت باکتری می شود.

  • حضور برخی از فلزات سنگین مانند مس موجب افزایش حساسیت ماهی به بیماری می شود.

علایم بالینی:

  • به طور کلی هر زمان که ماهیان دریایی و یا ماهیان آب شیرین دچار استرس و ضرب دیدگی شوند، باکتری های ویبریو ایجاد عفونت می کنند و موجب بروز زخم های همراه با خونریزی به صورت موضعی در نواحی دهان و روی پوست بدن می شوند.

  • این باکتری ها باعث ظهور جراحات نکروزه عفونی در عضلات، حدقه چشم و یا در لبه باله ها می شوند.

  • اگر این جراحات عمقی شوند با عث بروز یک ناحیه تیره روی پوست می شود.

  • اگر این جراحات تبدیل به زخم های سرباز شوند، یک کم خونی کم عمق ولی وسیع و حاوی لبه سفید و یک هاله با رنگ سیاه ایجاد می نماید.

  • گونه های مختلف باکتریایی که این بیماری را ایجاد می کنند بسته به این که کدام باکتری در ایجاد بیماری زایی نقش دارد علایم داخلی و خارجی مختلفی را از خود نشان می دهند که در مطالب تخصصی مربوط به هر باکتری به آن پرداخته می شود.

کنترل و درمان:

  • مانند سایر سپتی سمی های باکتریایی، کنترل این بیماری در آزاد ماهیان به واسطه حفظ کیفیت آب، اعمال روش های خوب در پرورش و کاهش تراکم امکانپذیر است.

  • از آنجایی که امکان کنترل این موارد به صورت عملی بسیار مشکل است لذا به ناچار می توان از آنتی بیوتیک ها استفاده نمود.

  • باید دقت کرد که بیماری به موقع تشخیص داده شودو بلافاصله اقدام به درمان را شروع کرد زیرا با تاخیر در درمان، ماهیان اشتهای خود را از دست داده و لذا درمان خوراکی آنتی بیوتیک ها بی اثر می گردد.

  • از جمله آنتی بیوتیک ها: اکسی تتراسایکلین، سولفامرازین، نیترو فوران، کلر آمفنیکل، اکسولونیک اسید و فورا زولیدون هستند.

  • در مان از طریق واکسن.