وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

زیست سنجی و کنترل رشد ماهیان | بیومتری ماهیان پرورشی


زیست سنجی و کنترل رشد در ماهیان | بیومتری ماهیان

پس از این که ماهیان وعده های غذایی خود را دریافت نمودند، برای آگاهی از سرنوشت غذایی که به ماهی ها داده می شود و همچنین بررسی میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی باید در طول دوره پرورش نسبت به زیست سنجی و کنترل رشد ماهیان اقدام کرد.

زیست سنجی، بیومتری و کنترل رشد ماهیان پرورشی

 

در مواقع انجام زیست سنجی باید 3 نکته را حتما مد نظر قرار داد.

نکته اول:

  • باید حتما معده ماهی ها خالی باشد.
  • عملیات زیست سنجی با جابه جایی و دستکاری ماهی همراه است که به عنوان عامل ایجاد استرس و فشار به ماهی تلقی می شود.
  • بنابراین چنانچه ماهی در این مواقع غذا خورده باشد، استرس وارده به ماهی زیاد می شود و گاها موجب بروز تلفات خواهد شد.
  • بنابراین برای انجام عملیات زیست سنجی ساعاتی از شبانه روز را درنظر گرفت که معده ماهی تا آنجا که ممکن است خالی باشد.

 

نکته دوم:

  • هوا خنک باشد.
  • دمای بالا باعث تشدید استرس و بروز تلفات خواهد شد .
  • پس زمان مناسب برای انجام عملیان زیست سنجی ساعاتی از روز است که هوا خنک باشد.

 

نکته سوم:

  • نیروی کار شاداب و فعال باشد.
  • معمولا در پایان ساعات کاری روزانه، نیروی کار تحلیل رفته و خستگی غالب شده است، پس ساعات اولیه کار روزانه برای انجام این عمل ارجحیت دارد.

با توجه به موارد ذکر شده، صبح زود مناسب ترین زمان برای انجام عملیات زیست سنجی است زیرا در این حالت:

  • نیروی کار شاداب و فعال است.
  • هوا لطیف و ملایم است.
  • ماهی از غروب روز قبل از زیست سنجی تا آغاز صبح روز زیست سنجی غذا نخورده و معده اش به نسبت خالی است ( میزان خالی بودن معده به درجه حرارت آب و نوع غذا بستگس دارد) و از آسیب رسیدن به ماهی جلوگیری می شود.

  • زیست سنجی معولا هر دوهفته یکیبار انجام می شود .
  • برای انجام عملیات زیست سنجی باید پس از کاهش سطح آب استخر مورد نظر، به وسیله کالسکه صید، ماهی ها را در محل آبشار ورودی جمع کرده و سپس به صورت تصادفی و به وسیله تورهای دستی تعدادی از آن ها را صید کرد .
  • از نظر آماری هرچقدر تعداد نمونه های انتخاب شده بیشتر باشد معدل عوامل رشد محاسبه شده به عوامل رشد کل جمعیت استخر نزدیکتر است ولی چون صید و ثبت عوامل رشد همه ماهیان کاری بسیار وقت گیر است و منجر به ایجاد استرس زیادی در توده ماهی ها می شود ، لذا انتخاب حدودا 5تا10 درصد کل ماهی ها کافی به نظر می رسد.
  • برای انجام عملیات زیست سنجی و به منظور کاهش استرس ناشی از جست و خیز کردن ماهی ها از داروهای بیهوشی مانند MS222 استفاده می شود ولی استفاده از داروهای بیهوشی، علاوه براین که گران قیمت است، گاهی در اثر عدم محاسبه دقیق میزان دارو و افزایش آن با طول کشیدن زمان زیست سنجی، ماهی به هوش نیامده و تلف می شود؛ لذا در هنگام استفاده از داروی بیهوشی باید حتما به این نکته توجه داشت.
  • در حال حاضر به جای داروی گران قیمت بیهوشی MS222 از ماده بیهوشی ارزان و گیاهی پودر گل میخک با غلظت 150 تا 200 پی پی ام استفاده می کنند.

محاسبه وزن و طول متوسط ماهیان

وزن متوسط ماهیان از معادله زیر محاسبه می شود:

تعداد ماهی ها/وزن کل ماهی ها =وزن متوسط ماهیان

که در این معادله وزن متوسط ماهیان از حاصل تقسیم وزن کل ماهی ها یا زی توده ماهیان مورد سنجش بر تعداد ماهی های سنجش شده محاسبه می گردد.

 

برای اندازه گیری طول ماهی ها، ماهی ها را روی تخته زیست سنجی قرار داده و طول آن ها را اندازه گیری می کنیم .

 

برای تعیین طول متوسط از معادله زیر استفاده می شود:

تعداد ماهی ها /جمع کل طول ماهی ها =طول متوسط

در هر زیست سنجی بسته به هدف و مورد می توان علاوه بر عوامل فوق می توان سایر عوامل رشد مانند ضریب رشد ویژه و ضریب تبدیل غذایی را نیز تعیین نمود.

 

میزان رشد روزانه ماهی

میزان رشد روزانه را می توان با جداول رشد استاندارد ماهی قزل آلا مقایسه کرد.

چنانچه رشد روزانه کمتر از استاندارد باشد احتمالا موارد زیر می تواند در این امر موثر باشد:

  • کاهش و یا افزایش دما از حد اپتیمم یا استاندارد.
  • نوسانات پی اچ آب (عمدتا در آب هایی که در معرض آلودگی قرار دارند رخ می دهد)
  • کاهش میزان اکسیژن آب استخر های پرورشی.
  • بروز آلودگی در استخرهایی که از منابع آبی مانند رودخانه ها آبگیری می شوند
  • غذای نامناسب یا دفعات غذادهی نامناسب.
  • بروز بیماری.

هر پرورش دهنده باید به بررسی هر یک از عوامل یاد شده اقدام کند و در رفع آن ها بکوشد .

پس از پایان عملیات زیست سنجی ، یعنی تعیین وزن و طول ماهی، باید بی درنگ هر ماهی را به استخر پرورشی بازگرداند تا از بروز استرس در ماهی جلوگیری شود.

علاوه بر این موارد چشمه های تور مورد استفاده در زیست سنجی باید از انواع تورهای چشمه ریز و بدون گره انتخاب شود تا از گیر کردن ماهی در چشمه های تور و کنده شدن فلس ها جلوگیری شود.

نکته: کنده شدن فلس ها می تواند عامل بروز بیماری های ثانویه شود و رشد قارچ ها را در سطح بدن ماهی که در این حالت دچار استرس شده است را تسهیل کند.

فاصله بین دو زیست سنجی 15 روز است.

در این روز ها ماهی رشد داشته و همه روزه نیز به وزنش افزوده می شود. بنابراین باید براساس رشد روزانه غذای مورد نیاز برای همه اعمال حیاتی و تامین رشد مناسب ماهی در اختیارش قرار گیرد.

انجام این عمل می تواند با استفاده از جداول استاندارد رشد انجام شود .

با استفاده از این جداول می توان میزان رشد اهی را در سنین مختلف و درجه حرارت های متفاوت پیش بینی و بر اساس آن مقدار غذای مصرفی روزانه را تعیین کرد.

جدول رشد روزانه ماهی قزل آلای رنگین کمان و زیست سنجی - بیومتری ماهی قزل آلا

 


با ذکر یک مثال کاربرد دقیق جدول ذکر شده را در تعیین غذای روزانه در روزهای حدفاصل دو زیست سنجی مشخص می کنیم.

مثال:

در یک عملیات زیست سنجی، وزن متوسط تعداد 4000 قطعه ماهی قزل آلا در یک استخر پرورشی 70 گرم تعیین شده است . چنانچه میزان تلفات در طول دوره پرورش صفر باشد مقدار غذای مورد نیاز ماهی های این استخر را از روز یکم تا روز پانزدهم زیستی محاسبه کنید (دمای آب 14 درجه سانتی گراد می باشد).

 

وزن توده زنده استخر در روز اول:

  280000گرم=70*4000                                                                                          

 

مقدار غذای مصرفی روز اول:

4200 گرم = (100/ 1.5) * 280000  

 

مقدار غذای مصرفی روز سوم:

4356گرم = (100/ 1.5) * (2.6 + 70) * 4000

 

مقدار غذای مصرفی روز پنجم:

4512گرم = (100/1.5) * (5.2 + 70 ) * 4000

 

مقدار غذای مصرفی روز دهم:

4902گرم = (100 /1.5)+ (11.7 + 70 ) * 4000

 

مقدار غذای مصرفی روز دوازدهم:

5058 گرم = (100 / 1.5) * (14.3 + 70) * 4000

 

مقدار غذای مصرفی روز پانزدهم:

5292 گرم = (100 / 1.5) * (18.2 + 70) * 4000

 

نکته: در پایان هر عملیات زیست سنجی، اطلاعات مربوطه باید در جداولی ثبت شود و جهت برنامه ریزی آینده مورد استفاده قرار گیرد.

زیست سنجی و کنترل رشد روزانه ماهیان