وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

rayantejarat@imazrae.ir

 سرعت مجاز جریان آب در كانال­ هاي جريان­ دار Race way و روش محاسبه آن

 

سرعت جریان آب در مخازن و حوضچه­ های پرورش ماهیان باید متناسب با سایز و تعداد و تراکم ماهیان پرورشی باشد؛ همچنین مقدار و جریان آب باید به میزانی باشد که توانایی اکسیژن رسانی و حمل ضایعات مخازن را به طور مناسبی تامین نماید. به طور کلی سرعت جریان آب برای شستشوی مواد زائد شناور در حوضچه­ ها و مخازن باید بی ش­از 3 سانتی­متر در ثانیه باشد.

به طور کلی، يكي از سازه ­هايي  كه در پرورش ماهي قزل آلا مورد استفاده قرار مي گیرد ،كانال هاي جريان ­دار می ­باشد؛ در حال حاضر كانال هاي مذكورداراي چندصدمتر طول وعمق 1-3 متر مي باشند.

معمولاً كانال­ هاي دراز یا آبراهه­ ای را با توري به چند قسمت تقسيم ­كرده ودرون محيط­ هاي محصورماهي رارهاسازي مي­ كنند.

يكي از بحث­ هاي مهم براي كانال­ هاي جريان ­دار ميزان سرعت آب است و به طور کلی ميزان سرعت آب نبايد از ميزان سرعت مجازآب براي پرورش قزل آلا بيشتر باشد درغير اين صورت هزينه صرف انرژي ونگه داري ماهي درآب پرسرعت خيلي بالارفته وازتوجيه اقتصادي پرورش ماهي مي كاهد.

 

- سرعت مجازبراي ماهي قزل آلا

سرعت مجازبراي ماهي قزل آلاازطريق فرمول ذيل محاسبه مي گردد:

طول ماهي × ( 2-0/5 ) =  سرعت مجاز آب

اگر طول ماهي برحسب cm باشد سرعت مجاز بر حسب cm/s بدست مي آيد،اگر بر حسب m باشد سرعت نيز m/s خواهدبود.باتوجه به فرمول فوق حداقل وحداكثرسرعت مجازبراي ماهي قزل آلا باطول مذكوربدست مي آيد.

به منظورتوجيه مطلب فوق به مثال زيرتوجه نمائيد.

مثال: مطلوب است دامنه سرعت مجازبراي ماهي قزل آلا25سانتي متري رابه دست آوريد؟

 حداقل سرعت      cm/s12/5 = 0/5 × 25

 حداكثرسرعت    cm/s 50 = 2 × 25

يعني حد مطلوب جريان آب بينcm/s 50-12/5 مي باشد .

 

سرعت بهینه آب:

به طور کلی سرعت جریان آب برای ماهیان قزل­ آلا، در شرایط نرمال نباید بیشتر از 1 ثانیه به ازای طول کل ماهی پرورشی باشد؛ نکته بسیار مهم در این رابطه این است که نرمال سرعت مجاز آب برای ماهیان به طور روتین و معمول نباید بیش از 20 سانتی­ متر بر ثانیه باشد؛ این نکته برای ماهیان دارای سایز بالاتر از 20 سانتی­متر هم صدق می­کند.

باید توجه داشت که بهینه­ ی سرعت آب برای ماهیان  کوچک (4-10 سانتی­متری) برابر با 2 تا 3 سانتی­متر درثانیه یا 1.2 تا 1.8 متر در دقیقه خواهد بود در حالی که این میزان برای ماهیان بزرگتر به 2.4 تا 6 متر نیز می­رسد.

enlightenedدقت: سرعت آب در هر ثانیه نباید از نصف تا سه­ چهارم طول ماهی بیشتر باشد.

 

علایم کمبود آب در مزارع پرورش ماهیان:

  • کمبود جریان آب در مزارع پرورش ماهیان، موجب می ­گردد که میزان اکسیژن مورد نیاز ماهیان در آب به میزان کافی فراهم نگردد؛ کمبود مداوم اکسیژن آب، موجب بروز ناهنجاری و همچنین تلفات در مراحل جنینی و لاروی ماهیان خواهد­شد.

  • در صورت کم­بودن جریان آب، با خطر کاهش رشد در تخم­، بچه ماهیان و ماهیان پرواری روبه ­رو خواهیم ­بود.

  • کمبود جریان آب و به­ طبع آن کمبود اکسیژن در آب موجب می­ گردد که ماهیان (لارو، انگشت­قد و ماهیان پرواری) در قسمت ورودی آب استخرها تجمع پیداکنند.

  • کم­ بودن جریان آب به طور مزمن دائم موجب بروز تلفات در ماهیان می ­گردد.

  • يكي از مشكلات كانال­ هاي جريان­ دار ، بالا رفتن بار آلي وآمونياك در انتهاي كانال است .كه منجربه رشد گياهان آبزي مي شود و در اين كانال­ ها هميشه جريان آب ثابت نيست. زماني كه ميزان موادآلي آب بالا مي­ رود، درقسمت هايي ازكانال كه سرعت جريان آب كم است گياهان آبزي رشد مي ­كنند وموجب اختلال دركار آب­رساني به مزارع كشاورزي مي ­شودكه براي اين مشكل بايدتدابيري انديشيد.

علایم جریان بیش ­از حد آب در مزارع پرورش ماهیان:

جریان آب با شدت بیش از حد نیز زیان آور است، در جریان شدید، ماهی انرژی ذخیره ­شده را صرف مقابله با جریان خواهند کرد؛ به طور کلی می­ توان بیان ­داشت که ایجاد حالت گردابی آب در مخازن و حوضچه ­های پرورش ماهیان، نشان­ دهنده­ ی جریان قوی آب در استخرها می ­باشد. از علایم جریان بیش از حد آب در مخازن پرورش ماهیان می ­توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • در استخرها و مخازن کانالی بزرگ، ماهیان به طور مداوم به کناره ­های دیواره مخزن پناه می­ گیرند.

  • در مخازن دایره ­ای، ماهیان به جای این که پراکنش یک­ دست در مخزن داشته باشند، به سمت مرکز استخر تجمع پیدا می ­کنند.

  • در تراف­ های بچه ­ماهیان، ماهی در کناره دیوارها و با فاصله از ورودی آب تجمع پیدا کرده و پناه می­ گیرند.

  • هنگامی که ماهی در برابر جریان آب مقابله می­ کند، ماهیان ضعیف ­تر یا بیمار، گرفتار جریان آب می­ شوند و از طریق این جریان شسته خواهند شد.


مطالب مرتبط:

محاسبه حجم مخازن و استخر های پرورش ماهی برای تعیین مقدار دوز دارو

هوادهی در استخرهای پرورش ماهی

انواع استخر پرورش ماهی

مکان یابی در پرورش ماهی