وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

rayantejarat@imazrae.ir

انواع استخرهای پرورش ماهی

با خواندن این بخش شما با انواع مختلف استخرهای پرورشی ماهی آشنا می شوید :

1 – آشنایی با طبقه بندی های استخر بر اساس تولید و شرایط پرورش

2 – اشکال مختلف استخر ها و خصوصیات آنها

3 – آشنایی با معایب و مزایای استخرها

4 – آشنایی با مراحل ساخت استخر های پیش ساخته

5 – استخرهای دو منظوره کشاورزی و پرورش ماهی و توضیحات بر  اساس مراحل انجام

6 – نکات کلیدی پرورش ماهی

طبقه بندی بر اساس تولید

1 - استخرهای طبیعی

یکی از استخرهای پرورش ماهی استخرهای طبیعی است و شامل آب بندانها ، دریاچه های کوچک و آبگیرها و استخرهایی می باشند که دارای شرایط کیفی و بافت خاک مناسب هستند . از این استخرها برای تولید متراکم استفاده نمی شود بلکه پرورش به روش گسترده است . تحت شرایط خاصی برای پرورش فینگرلینگ براساس تغذیه دستی قابل استفاده هستند . استخرهای طبیعی که به شکل آب بندان هستند بیشتر از لحاظ صید تفریحی و ورزشی مورد توجه هستند . ضمناً این نوع استخرها برای نگهداری مولدین قزل آلا بسیار مناسب هستند .

2 - استخرهای متراکم

 یکی دیگر از استخرهای پرورش ماهی استخرهای متراکم هستند که شامل استخرهای تیپ دانمارکی ، حوضچه های گرد ، سیلوها ، کانال های پرورشی و...  می باشند . استخرهای تیپ دانمارکی از قدیمیترین روش های پرورش می باشد . استخر کاملاً خاکی است . معمولاً چند استخر خاکی در کنار هم می باشند . وروردی و خروجی بصورت ثقلی می باشد . به طور متوسط طول30 و عرض10 متر می باشد . عمق در ورودی 1متر و در خروجی  7/1 متر میباشد . نکته مهم این است که از این استخرها برای پرورش بچه ماهی نمی توان استفاده کرد چون بیماری موسوم به بیماری چرخش وجود دارد و این بدان علت است که جمجمه ماهی کاملاً سفت نشده و عامل بیماری که در این استخرها وجود دارد وارد مغز ماهی می شود . وقتی سن ماهی10-12 هفته یا طول ماهی  7-8 سانتیمتر شد به این استخرها معرفی می شود .

کاربرد استخرهای پرورش ماهی

استخر های پرورش ماهی از نظرکاربری به دو دسته زیر تقسیم میشوند :

1 - استخرهای پرورش ماهی اختصاصی

این استخر ها به شکل اختصاصی جهت تولید و تکثیر آبزیان کاربرد دارند و معمولاً آب خروجی از سیستم با عمل تصفیه مجدداً وارد سیستم میشود و در اشکال مختلف از نظر هندسی ساخته میشوند .

2 - استخرهای دو منظوره کشاورزی و پرورش ماهی

این استخرهای پرورش ماهی صرفاً و به تنهایی جهت پرورش ماهی ساخته نمیشوند . در موارد زیادی استخر کشاورزی احداث میشود و در سالهای بعد ، کشاورزان جهت پرورش ماهی اقدام میکنند . در این استخر ها آب خروجی از سیستم پرورش آبزی وارد بخش کشاورزی میشود و بصورت غنی شده با کود طبیعی به سطح زیر کشت تزریق میشود که موجب افزایش حجم تولید و افزایش کیفیت آنها میشود. تأثیر آبیاری با این آب خروجی در کاشت صیفیجات به سرعت در تولید و کیفیت محصولات دیده میشود.

اکثراً انتخاب نوع کانال بستگی به عواملی از قبیل میزان آب موجود، وسعت و آمادگی محیط دارد . بطور کلی حوضچه ها و استخرهای پرورش ماهی باید طوری ساخته شوند که دارای خصوصیات زیر باشند :

1 - قابلیت گندزدایی با جریان آب

2 - بارگیری و تغذیه با وسایل مکانیکی

3 - رقم بندی خودکار

4 - سهولت در کنترل مدیریت

انواع استخر پرورش ماهی با توجه به شکل آنها

1 - استخرهای پرورش ماهی از نوع خاکی

اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ذﺧﯿﺮه آب ﮐﺸﺎورزی ﮐﻪ از ﺟﻨﺲ ﺧﺎک ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﯾﺎ اﺳـﺘﺨﺮﻫﺎی ﭘـﺮورشﮐﭙﻮر ﻣﺎﻫﯿﺎن در ﻓﺼﻞ آﯾﺶ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﭘﺮورش ﻣﺎﻫﯿﺎن ﺳﺮد آﺑـﯽ ﯾﺎ ﻫﻤـﺎن ﻗـﺰل آﻻ اﺧﺘﺼﺎص داد . ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﺰﯾﺖ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺧﺎﮐﯽ ﺿﺮﯾﺐ ﺗﺒﺪﯾﻞ اﻗﺘﺼﺎدی در آﻧﻬـﺎ اﺳـﺖ زﯾﺮا ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻏﺬاﻫﺎی آماده ، ﻏﺬاﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ از ﺟﻤﻠﻪ اﻧﻮاع ﺣﺸﺮات و ﯾﺎ ﻧﻮزاد آﻧﻬﺎ در اﯾﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻﯾﯽ ﮐـﻪ در اﺳـﺘﺨﺮﻫﺎی ﺧﺎﮐﯽ ﭘﺮورش داده ﺷﺪه اﺳﺖ دارای ﮔﻮﺷﺖ ﻟﺬﯾﺬﺗﺮ و ﺧﻮش ﻃﻌﻢ ﺗﺮی ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﺗـﺮاﮐﻢ نگهداری ﻣﺎﻫﯽ در اﯾﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ 1-5 ﻗﻄﻌﻪ در ﻫﺮ ﻣﺘـﺮ ﻣﺮﺑـﻊ ﻣـﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ وزن رﻫﺎ ﺳﺎزی ﺑﭽﻪ ﻣﺎﻫﯽ در اﯾﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎﻻی10-15 گرم باشد .

در استخرهای خاکی امکان پرورش بچه ماهیان وجود نداشته زیرا جمجه بچه ماهیان هنوز کاملاً استخوانی و سفت نشده و به دلیل عدم رشد کامل ، حساسیت بالایی به بیماری چرخش دارند . این بیماری آسیب های شدیدی به مغز ماهی رسانده و عامل آن در خاک وجود دارد .

استخر خاکی

2 - استخرهای پرورش ماهی به شکل دراز یا آبراهه ای

اﯾﻦ ﻧﻮع اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ راﯾﺞ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻮع اﺳﺘﺨﺮ ﺟﻬﺖ ﭘﺮورش ﻗﺰل آﻻ در ﺗﻤﺎم دﻧﯿﺎ ﻣﯽ ﺑﺎﺷـﺪ . ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ و ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ زﻣﯿﻦ ﻃﻮل اﯾﻦ ﮐﺎﻧﺎﻟﻬﺎ ﺣﺪود 10 ﺑﺮاﺑﺮ ﻋـﺮض آﻧﻬـﺎ ﺑـﻮده و ﻋﻤﻖ آﻧﻬﺎ ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﺘـﺮ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . شیب مناسب از ورودی به خروجی1-2 % و از کنار دیواره ها به سمت وسط 3% می باشد . در ﺳﯿﺴـﺘﻢ ﻫﺎی ﺳـﻨﺘﯽ و ﺑـﺪون اﺳـﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎﻫﻬﺎی ﻫﻮاده و ﯾﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺗﺠﻬﯿﺰات ﺑﻪ ازای ﻫﺮ7-10 ﻟﯿﺘﺮ در ﺛﺎﻧﯿﻪ ﯾﮏ ﺗﻦ ﻣﺎﻫﯽ از اﯾﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﺤﺼﺎل ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻧﮕﻬﺪاری ﻣﺎﻫﯽ دراﯾﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﺑﻄﻮر ﻣﺘﻮﺳﻂ 20 ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ﻣﺎﻫﯽ در ﻫﺮ ﻣﺘﺮ ﻣﮑﻌﺐ اﺳﺖ .

 اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﺗﺠﻬﯿﺰات ﻫﻮادﻫﯽ و ﭘﻤﭗ ﻫﺎی ﺑﺮ ﮔﺸﺖ آب ﻣﯽ ﺗﻮان ﺗـﺎ 30- 40 ﮐﯿﻠـﻮﮔﺮم در ﻣﺘـﺮ ﻣﮑﻌﺐ ﻇﺮﻓﯿﺖ را اﻓﺰاﯾﺶ داد .

استخر دراز

ﻣﺰﯾﺖ اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ نوع اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی پرورش ماهی ، اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻨﺎﺳﺐ از زﻣﯿﻦ و اﻣﮑﺎن رﻗﻢ ﺑﻨﺪی آسان وﮐﻨﺘﺮل اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ، میزان مصرف آب کمتر از حوضچه های گرد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ . ﻣﻌﻤﻮﻻ در اﯾﻦ ﻧﻮع اﺳـﺘﺨﺮ ﻫﺎ آب ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺑﻄﻮر دائم در ﺟﺮﯾﺎن ﺑﺎﺷﺪ بطوریکه در هر ساعت حداقل 2-3 بار آب بطور کامل عوض شود .

در این کانال ها همواره بایستی ماهیان به صورت لایه ای باشند به طوری که بچه ماهیان در استخر های نزدیک به آب ورودی و ماهیان پرورشی در استخرهای پشتی نگهداری شوند . ( ماهیان به ترتیب اندازه در استخر ها قرار می گیرند ) .

معایب

  • بعلت یکسان نبودن سرعت جریان آب در ابتدا و انتهای استخرهای پرورش ، محیط استخر یکنواخت نیست . برای رفع این مشکل باید سرعت جریان آب و نسبت های طول ، عرض و ارتفاع بطور مناسب انتخاب شود تا خودشویی و دفع فضولات امکان پذیر شود .
  • کاهش کیفیت آب
  • نیاز به مراقبت و شست شوی مداوم

 3 - استخرهای پرورش ماهی به شکل گرد با جریان دورانی

 همانطورکه از نام این حـوضچه ها مـشخص است سیستم طوری طراحی شـده اسـت که حـوضچه به شکل دایره (دایره ای به قـطر2-12 متر بسته به هـدف ) است ، دراین حوضچه ها ورودی آب در کناره حوضچه تعبیه شده است .

 وقتی آب با زاویه مشخص وارد حوضچه می شود بصورت چرخشی در حوضچه حرکت می کند . معمولاً ورودی استخرها لوله ای کلفت وجود دارد که در کناره های لوله سوراخ هایی تعبیه شده است . آب وارد لوله شده و با فشار وارد حوضچه می گردد

استخر گرد

در این سیستم ، جریان دورانی آب موجب می شود تا فضولات ماهی در وسط استخر جمع شده و با توجه به خروجی آب که در وسط حوضچه قرار دارد خیلی راحت تر از استخر خارج شود .

از آنجا که در نیمکره شمالی گردش طبیعی یک گرد آب همواره در جهت عکس عقربه های ساعت است در تنظیم جریان آب حوضچه نیز باید از این پدیده پیروی کرد .

- دفع فضولات در حوضچه های گرد در خود حوضچه صورت می گیرد . چون خروجی در وسط قرار دارد و فضولات در وسط جمع می شوند و ازحوضچه خارج می گردند . 

- تنظیم سرعت آب در حوضچه های دراز بسته به کم و زیاد کردن میزان  آب است ، یکی از مهم ترین فاکتورها در پرورش ماهیان سردابی سرعت جریان آب است . درصورتی که درحوضچه های گرد با تنگ و گشادکردن سوراخ های ورودی بدون تغییر در دبی آب ورودی سرعت جریان آب قابل کم و زیاد شدن است .

- اکثرمزارع پرورش قزل آلا به منظور استفاده بیشتر از آب و بالابردن تولید کارگاه خود مقداری از آب خروجی کارگاه را به وسیله پمپ به کانال ورودی یا استخرهای بالا دست کارگاه منتقل کرده و آن را هوادهی می کنند و سپس وارد آب ورودی مزرعه می کنند تا با زیاد شدن دبی آب مزرعه و بالاتر رفتن ظرفیت اکسیژنی آب میزان تولید مزرعه بالاتر رود . یکی از مشکلاتی که در این امر وجود دارد این است که همراه با آب خروجی مقدار زیادی ازفضولات ماهی ها نیز به آب ورودی کارگاه منتقل می شود که چندان مطلوب نیست در صورتی که در سیستم گرد ، فضولات در وسط جمع می شوند و در نتیجه آبی که در کناره ها است تمیزتر بوده و فضولات کمتری دارد . پس براحتی می توان ازآب کنار دیواره برداشته و پس از هوادهی مجدداً از آن استفاده نمود .

  - در سیستم گرد فضای مرده حوضچه وجود ندارد ولی در سیستم دراز درگوشه های حوضچه فضای مرده ( آب بدون جریان ) وجوددارد .

-  ماهی ها بیشتر دوست دارند در محیطی زندگی کنند که از نظر سرعت و پاکیزگی مطابق میل آنها باشد . در حوضچه دراز در قسمت وسط جریان آب زیاد است و در کناره ها جریان کند است . در کناره ها در پایین فضولات جمع می شوند و ماهی تمایل ندارد در این قسمت زندگی کند . 

- در حوضچه گرد هر چه از سمت دیواره به سمت مرکزی می رویم سرعت جریان آب به آرامی کمتر می شود به طوری که سرعتهای مختلف درحوضچه وجود دارد . ماهیان مختلف از نظر اندازه با توجه به سرعتی که نیاز دارند در قسمتهای مختلف زندگی می کنند . سرعت ترجیحی ماهیان بستگی به طول ماهی دارد در نتیجه ماهیان بزرگتر نزدیک دیواره زندگی می کنند و ماهیان کوچک دوست دارند نزدیک به مرکز حوضچه زندگی کنند . در نتیجه درحوضچه های گرد ماهی ها به طور یکنواخت در سطح استخر پراکنده می شوند .

 – با پیشرفت صنعت پرورش ماهی ، یکی ازمشکلاتی که دست به گریبان آن خواهیم بود بالارفتن میزان آلودگی آبها و رودخانه هاست . فضولات ماهیان پرورشی وارد رودخانه شده و رودخانه را آلوده می کند .

- درحـوضچه های دراز هـمراه باخـروج آب ، فـضولات نـیز خـارج شـده و بـه طـبیعت وارد می شوند . واضح است جدا نمودن فضولات از آن حجم بالای آب کارگاه کاری بس دشوار و هزینه بر است در حالی که درحوضچه های گرد می توانیم دو نوع خروجی در هر استخر داشته باشیم . یک خروجی درکنار دیواره ، که آب پاکیزه از آن خارج می شود و یک خروجی هم درکف و مرکز حوضچه جایی که فضولات تجمع می یابند .

مطالعات نشان داده که با خارج کردن 10% از آب کارگاه از خروجی وسط حدود 85% از فضولات از کف خارج می شوند . واضح است جدا کردن این فضولات از این مقدار آب خروجی 10% بسیار ساده تر از استخر های دراز بوده که فضولات همراه 100% آب خروجی خارج میشود . با توجه به مزایای حوضچه های گرد از این سیستم بیشتر برای پرورش بچه ماهی ها استفاده می کنند .  هدف استفاده از حوضچه گرد این است که راحت تر بتوانیم فضولات را از حوضچه ها خارج کنیم . این حوضچه ها را به صورت 6 و 8  ضلعی نیز می توان طراحی کرد . مزیت این سیستم این است که می توانیم بین حوضچه ها دیواره مشترک داشته باشیم البته نه به اندازه استخرهای دراز ولی بیشتر از استخرهای گرد ، که در این صورت هزینه احداث مصالح ساختمانی نسبت به حوضچه های گرد پایین تر می آید .

مزایا و معایب

- برای پرورش بچه ماهیان بسیار مناسب است

- اگر بیماری خاصی در یکی از حوضچه ها ایجاد شود به حوضچه های دیگر سرایت نمیکند .

  - نیاز به مصرف آب بیشتر

  - حوضچه های گرد جا گیر بوده و زمین بیشتری اشغال می کنند .

- دسترسی به ماهی ها مشکل است . چون فاصله کناره تا مرکز حوضچه زیاد است .

 -  رقم بندی ماهی در حوضچه های گرد سخت است . ( البته با طراحی سیستم های نوین در دو مورد اخیر ، اینگونه مشکلات تا حد زیادی  قابل حل شدن می باشند ) .

-  هزینه ساخت حوضچه های گرد قدری بیشتر است . اما با توجه به این که آب پاکیزه را راحتر می توانیم جدا کنیم به راحتی میتوانیم از این آب دوباره استفاده کنیم . استفاده از حوضچه های گرد یا 6 ضلعی توصیه می شود .

4 - استخرهای پرورش ماهی به شکل دراز با جریان دورانی

در یک سری کارگاه های قدیمی استخرهایی دراز و با ابعاد4×25 دارند . این استخرها قابل اصلاحند و با مقداری دستکاری می توان درونشان حرکت دورانی ایجاد کرد . این حوضچه ها را تحت عنوان حوضچه های دراز با حرکت دورانی یاد میکنیم ما برای جمع آوری فضولات نیاز به حرکت دورانی داریم ، استخرهای دراز با جریان دورانی مختص کارگاه های قدیمی با ابعاد استخرهای4×25 و غیره است . اگر استخر دراز داشته باشیم برای حفظ محیط زیست و استفاده بهتر از آب ، حوضچه ها را اصلاح نموده تا با ایجاد حرکت دورانی بتوانیم راحت ترفضولات ماهی راجمع آوری کنیم .

ایجاد اصلاحات درحوضچه ها مختصراً به شرح ذیل بوده :  

- درطول حوضچه در کف لوله خروجی تعبیه کنیم .

 - بر روی دیواره استخر چند دیوار کوچک عرضی بسازیم . آب ورودی به وسیله لوله به سمت این دیواره ها منتقل شده و با تقسیم متناسب آب درکل حوضچه ، حرکت آب درحوضچه به صورت چند گرداب کوچک در می آید که قدری می تواند به خروج راحت تر فضولات ماهی ها از استخر به ما کمک کند .

استخرهای پرورش ماهی پیش ساخته

استخرهای پرورش ماهی پیش ساخته و نحوه اجرای آن :

در ساخت این استخرها از ورق های گالوانیزه ضد زنگ بعنوان پوشش خارجی و از لایه های ژئوممبران به عنوان پوشش داخلی این استخر ها استفاده میشود.

این استخرهای پیش ساخته به شکل دوار با قطرهای 6 متر ، 8 متر و 10 متر ساخته میشود و قبل از نصب باید مراحل زیر سازی به شکل زیر طی شود :

1 - جانمایی و گچ ریزی 

گچ ریزی و جانمایی

2 - جایگذاری لوله پلی اتیلن و دور چینی بلوک ( 40 سانتی و توپر )

جایگذاری لوله های آب

3 - شیب بندی با خاک و تراز کردن رینگ بلوک دور و پرس کردن خاک و غلطک زنی

4 - آماده سازی ، زیر سازی و شیب بندی برای سیمانکاری

کروم بندی و شیب بندی کف استخر

5 - کروم بندی شیب استخر 

6 - اتمام کروم بندی و کنترل شیب و تراز بودن

کروم بندی کف استخر

7 - سیمان کاری و شیب دهی نقاط کروم بندی شده 

شیب بندی

8 - کنترل نقاط سیمانکاری و تراز زیر سازی

9 - خشک کردن زیر سازی و کنترل کیفیت و مقاومت زیر سازی

10 - آبگیری استخر 

آبگیری استخر پیش ساخته

مزایای استخرهای پرورش ماهی پیش ساخته 

1.    کاهش چشمگیر هزینه های ساخت استخر

2.    سرعت بالای نصب و قابل جابجایی مکان استخر

3.    نفوذ نا پذیری صد درصد با لایه داخلی ژئو ممبران

4.    تراکم بالای ماهی در استخر پیش ساخته

5.    وجود ابعاد مختلف با توجه به نیاز

6.    قابل استفاده در کنار گلخانه ها جهت تأمین نیاز آبی از خروجی سیستم پرورشی

7.    امکان جایگذاری در ارتفاع و همچنین مدفون سازی

8.    دارای ضمانت می باشد .

معایب استخرهای پرورش ماهی پیش ساخته یا ژئوممبرانی

1.    خشک و شکننده بودن آن و انبساط و انقباض در اثر سرما و گرما و در نتیجه ترک خوردگی پوشش اشاره کرد .

2.    در صورت افتادن داخل استخر امکان خروج از آبگیر وجود ندارد .

3.    در صورت افتادن جانوران در آن ها ، براحتی میتوانند برای نجات خود و خروج سخت از استخر ، با دندان خود سطح ژئوممبران را سوراخ کنند و باعث پارگی آن شوند .

4.    از دیگر معایب ژئوممبران انعطاف پذیری کم در کنجها و زوایاست و...

5.    هزینه تعمیرات آن بسیار گران و زمانبر می باشد . حتی در بعضی از مواقع برای تعمیرات مجبور به تخلیه کامل آب داخل استخر می شویم .

6.    شکارچیان غیر مجاز بخاطر شکار پرندگان مهاجر با گلوله سبب سوراخ شدن استخر ژئوممبران می شوند .

7.    درصورت تماس با مواد اشتعالزا و حلال های آلی و اجسام تیز و برنده سبب آسیب دیدن جدی به استخر ژئوممبران می شوند .

اطلاعات عمومی استخر های پیش ساخته

10 8 6 قطر استخر( متر )
130 130 130  ارتفاع کل ( سانتی متر )
115 115 115 ارتفاع آبگیری ( سانتی متر )
90 60 30 حجم آبگیری ( متر مکعب )

 

استخر کشاورزی و ذخیره آب بعنوان استخر پرورش ماهی

این استخر ها به عنوان یک سیستم پرورشی تخصصی شناخته نمیشوند اما میتوان با استفاده از سیستم پرورش ماهی در این استخر ها نهایت استفاده از آنرا داشته باشیم . همچنین این روش کمک بسیار خوبی برای خاک های سطح زیر کشت کشاورزی و باغبانی است.

استخر دو منظوره کشاورزی و پرورش ماهی

روش تولید و پرورش ماهی در استخر ذخیره آب کشاورزی

گام اول - احداث استخر ذخیره آب

احداث استخر کشاورزی میتواند به روش عایق سازی ژئوممبرانی و یا سازه بتنی اجرا شود ک البته در سالهای اخیر روش بتنی مقرون به صرفه نبوده و ژئوممبران ها جایگاه ویژه ای پیدا کرده اند.

گام دوم - ورودی و خروجی آب استخر

جریان ورودی استخر کشاورزی باید از آلودگی عاری باشد و قبل از ورود به استخر اصلی از حوضچه آرامش عبور کند تا آلودگی ها جدا شده و وارد استخر نشود و حتی در صورت نیاز در مسیر ورود از سیستم های تصفیه آب استفاده شود.

خروجی استخر میتواند در کف و یا از بالا و توسط لوله دستگاه پمپاژ باشد که البته وجود توری های مخصوص در قسمت های ورودی و خروجی ضروری است چرا که باید از خارج شدن ماهی ها از استخر جلوگیری کرد.

گام سوم - هوادهی و تأمین اکسیژن

در مناطقی که آب استخرهای پرورش ماهی از طریق چاه های حفر شده تأمین میشود و آبهای زیر زمینی بطور مستقیم با خروج از لوله چاه به سمت استخر هدایت میشوند ماهیان و آبزیان دچار مشکلات فراوان میشوند . دلیل این امر واکنش آب خروجی چاه با کربن دی اکسید و ازت به شکل فوق اشباع داده و آب موجود بسیار بی کیفیت و کم اکسیژن میشود . راهکار های موجود شامل موارد زیر است :

- قرار دادن پمپ های هوادهی و اکسیژن رسانی به آب استخر

- گذاشتن آبفشان ها و سیستم های پخش آب در هوا

- ایجاد سازه های برج هوادهی با توجه به نیاز آب استخر که باید قبل از ورود آب به استخر از این برجها گذر کند.

گام چهارم - خرید و حمل بچه ماهی به استخر

پس از انجام ضرورت های استخر پرورش ماهی در استخر کشاورزی به خرید بچه ماهی مورد نیاز میرسیم .

خرید ماهی بسیار حساس و حائز اهمیت است و بطور قطع باید از مکان های مورد اطمینان و با سابقه خریداری شود.

حمل بچه ماهی از محل خرید تا استخر کشاورزی بسیار تخصصی و حائز اهمیت است و باید توسط وسایل نقلیه مخصوص حمل ماهی که دارای کپسول های اکسیژن هستند انتقال پیدا کنند   .

پس از رسیدن تانکر حمل ماهی باید عمل هم دمایی ( آداپتاسیون ) انجام گیرد تا بتوانید ماهی را به استخر  وارد کنید . آداپتاسیون به هماهنگ سازی شرایط آبی تانکر و استخر گفته میشود که باید به آرامی آب استخر به آب تانکر اضافه شود و پس از گذشت مدت کافی از طریق لوله های مخصوص ماهی ها وارد استخر ذخیره آب شوند .

گام پنجم - تغذیه و پروار سازی

پس از انتقال ماهی ها به استخر ، باید دوره غذایی ماهیان شروع شود . با توجه به نوع ماهی موجود میتوان از غذاهای آماده پرورش ماهی خریداری شده و یا با تولید غذای دست ساز به پروار سازی ماهیان پرداخت.

تعداد نوبت های غذادهی به ماهیان با توجه به سن و وزن ماهی تعیین میشود و میتواند از 3 مرتبه تا 10 مرتبه در روز انجام شود که بیشترین نوبت غذا دهی مربوط به بچه ماهی ها بوده و در روزهای آخر پروارسازی نیز مصرف بالایی دارند.   (البته باید یادآوری شود که تعداد دفعات غذادهی بر اساس نوع کارخانه در روی پاکتهای حاوی غذای ماهی درج می شود )

گام ششم - برداشت ماهی و فروش

به طور معمول در ایران برای کسانی که قصد پرورش ماهی در استخر کشاورزی دارند و از حجم بسیار بالایی برخوردار نیستند پرورش دهنده ، ماهی خود را به همان شخص و کارگاهی که بچه ماهی از آن خریداری کردند می فروشد .

برای جمع آوری ماهی های استخر کشاورزی از نوعی تور مخصوص برداشت استفاده میشود که باید از پایین به سطح کف استخر برسد تا ماهی ها از تور خارج نشوند و با کشیدن تور به گوشه ماهی ها را برداشت کنید.

پس از برداشت ، ماهی ها بلافاصله باید با آب شسته تا آلودگی های پوستی آنها تمیز و سپس در مخلوط یخ گذاشته شود تا ماهی منجمد و منقبض شده و کیفیت گوشت آن کاهش نیابد و سپس با ماشین های یخچالی مخصوص به بازار ماهی وارد شود.

نکات کلیدی پرورش ماهی

در استخر های پرورش ماهی کیفیت آب موجود بسیار حائز اهمیت است و هرگونه آلودگی موجود در آب ورودی استخر میتواند صدمات و بیماری های گوناگونی به ماهی های استخر انتقال داده و موجب عفونی شدن آبزی و همچنین از بین رفتن گله ماهی ها شود خسارت مالی فراوانی وارد کند.

آب ورودی و موجود در استخر پرورش آبزیان نیازمند اکسیژن کافی جهت مصرف آبزیان دارد که کمبود آن موجب تلف شدن و افزایش طول دوره پرواری میشود و زیاد بودن آن موجب کاهش این دوره و افزایش سرعت پروار شدن و بهره وری میشود.

دمای آب استخر یکی از اصلی ترین نکات پرورش آبزیان است که تغذیه، رشد و سلامتی آنها به طور عمده به آن وابسته است. با توجه به نوع آبزیان دمای مورد نیاز آنها متفاوت است که در بخش انواع آبزیان پرورشی به آن میپردازیم.

تغذیه : آبزیان پرورشی نیازمند تغذیه مناسب و کافی جهت رشد و پروار شدن به موقع و جلوگیری از ایجاد مشکل هستند. در پرورش آبزیان و بخصوص ماهی ها حجم و دفعات روزانه تغذیه با توجه به سن و اندازه ماهیان تعیین میشود و بطور عمومی در پرورش ماهی نوزاد تا 5 بار در روز و برای ماه های منتهی به پرواری روزی 3 بار غذا  داده میشوند .

مطالب مفید :

تاسیسات تفریخ تخم

سیستم مدار بسته

روشهای تکثیر ماهی قزل آلا

مکان یابی برای ساخت استخرهای پرورش ماهی

واژه نامه