وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

rayantejarat@imazrae.ir

هوادهی در استخرهای پرورش ماهی


هوادهی در استخر های پرورش ماهی

مقدمه

  • اکسیژن به عنوان حیاتی ترین گاز محلول در آب نه تنها برای بقاء بلکه برای رشد بهینه و تغذیه مناسب ماهی نیز ضروری می باشد.

  • از آنجا که ماهی قزل آلای رنگین کمان نسبت به اکسیژن بسیار حساس می باشد بنابراین در پرورش قزل آلا باید سعی شود که میزان اکسیژن محلول در  استخر ها نزدیک به حداشباع باشد.

  • مقدار اکسیژن موجود در آب استخر به طور قابل توجهی می تواند از یک استخر به استخر دیگر و از ساعتی تا ساعتی دیگر متفاوت باشد .

  • اگر چه غلظت اکسیژن در سپیده دم به پایین ترین حد ممکن و تا پایان بعد ازظهر به حد اکثر می رسد ، اما نگهداری میزان اکسیژن محلول آب در بالاترین میزان خود ، به عواملی مانند فشار اتمسفر ، شوری و دما بستگی دارد .

  • با افزایش ارتفاع از سطح دریا ، آب اکسیژن محلول کمتری را در خود نگه می دارد .

  • شوری هم برای اکثر تولید کنندگان آبهای شیرین اهمیتی ندارد و در واقع در پرورش ماهیان آب شیرین از اهمیت چندانی برخوردار نیست.

  • مهمترین عامل دمای آب است که با افزایش دما میزان نگهداری اکسیژن کاهش می یابد .


دلایل کاهش میزان اکسیژن آب  از دهه دوم خرداد تا دهه اول مهر :

  • با کاهش میزان جریان آب در فصول گرمتر سال به الطبع میزان اکسیژن محلول در آب نیز کاهش می یابد

  • افزایش دما ی آب با قدرت نگهداری اکسیژنی دارای رابطه ای معکوس می باشد به طوری که با گرم شدن آب توانایی نگهداری اکسیژن  محلول در آب نیز کاهش می یابد.

  • میزان تنفس گیاهان و جانوران با گرمتر شدن آب افزایش یافته و اکسیژن بیشتری مصرف می شود  .

  • در روزهای ابری و دارای مه تابستان ممکن است میزان اکسیژن تولید شده کاهش یابد .

  • در این وقت سال مقادیر زیادی غذا به ماهی داده می شود که منجر به افزایش فضولات ماهی شده و نتیجه اش مصرف اکسیژن بیشتر است.

 

علل کمبود اکسیژن در پرورش ماهی:

غالبا مشکل کاهش اکسیژن هنگامی اتفاق می افتد که میزان مصرف اکسیژن از حد معمول تولید اکسیژن از طریق  فتوسنتز و انتشار از طریق هوا  بیشتر گردد. در اثر تغذیه فعال ماهی ، جلبکها به طور فراوان رشد کرده و تجمع آنها سطح آب را برای جذب نور خورشید کاملاً می پوشاند و مانع رسیدن نور به بستر می شود در نتیجه بیشتر اکسیژن تولید شده متعلق به سطح آب است و حجم زیادی از آب زیر اولین لایه دارای نقصان اکسیژن می شود سر انجام اکسیژن تولید شده در طی روز از میزان تقاضای آن در طول شب کمتر شده و در نتیجه امکان مرگ یا استرس نامطلوب ماهیان را به وجود می آورد .

  1. نوع دیگر از کاهش اکسیژن زمانی که جلبکها به طور ناگهانی بمیرند اتفاق می افتد . در هنگام مرگ جلبک ها نه تنها منبع اکسیژن استخر کاهش می یابد ، بلکه  به منظور تجزیه جلبک های پوسیده مقادیر قابل توجهی از اکسیژن موجود در استخر مصرف می گردد. 

  2. از سومین و مهمترین انواع پارامتر های جوی کاهش اکسیژن، باید به پدیده وارونگی اشاره کرد . در تابستان و در پی افزایش دما ، چگالی سطح آب با جذب گرما کاهش یافته و و لایه آب گرم بر روی لایه های آب سرد با چگالی بیشتر قرار می گیرد . ممکن است تمامی اکسیژن تولید شده در لایه سرد تر در طول هفته ها حتی برای یک بار هم مخلوط نشود مخصوصاً در استخر هایی که دارای عمق بیشتری هستند . مجموع اکسیژن تولید شده در لایه سردتر در طول هفته ها مصرف می گردد . یک سرمای ناگهانی یا طوفان همراه با صاعقه و باد و همچنین بارندگی شدید می تواند لایه سطح گرم آب را سرد نموده و به اندازه کافی سنگین تر نماید ، سپس به کف متمایل و با لایه پایینی که اکسیژن کمتری دارد مخلوط می شود . در نتیجه نه تنها باعث کاهش غلظت اکسیژن شده بلکه یک باره افزایش تقاضا برای مصرف اکسیژن به واسطه مواد معدنی محلول و مواد ارگانیک پوسیده به وجود می آید .

هوادهی یک روش مکانیکی جهت حل کردن هوا در آب به شمار می رود و با افزایش سطح تماس بین آب و هوا حاصل می شود. این امر در طبیعت با عملکرد باد و امواج در آبهای ساکن پشت سدها ، دریاچه ها ، دریاها و اقیانوس ها رخ می دهد  همچنین، این عمل  به واسطه  حرکت جریان آب و سرعت و ریزش آب در چشمه ها و رود خانه ها و کانال های با شیب مناسب ،انجام می گیرد .
افزایش سطح تماس بین آب و هوا باعث حل شدن مقادیر بیشتری از هوا در داخل آب می شود و از طرف دیگر به انتقال گازهای مضر از آب به داخل هوا کمک می کند .

بنابراین انتخاب یک هواده مناسب و استقرار آن در محیط آب مورد نیاز و نحوه استقرار از لحاظ عمق مناسب تأثیر بسیاری در راستای کارایی و تأمین هدف را به دنبال خواهد داشت چرا که در صورت عدم رعایت موارد فوق و بدون شناخت از اثرات هواده ممکن است نتیجه عکس شود .
روش های متفاوتی در
غنی سازی آب از اکسیژن وجود دارد از جمله آن می توان به موارد زیر اشاره داشت:

  •  اکسیژن خالص را مستقیم وارد آب کنیم

  • اکسیژن را در مخازن تحت تماس و فشار با آب مخلوط نموده و وارد آب نماییم

  •  استفاده از روشهای هوادهی می باشد

 

برای این منظور دستگاه های مختلفی توسط شرکت های سازنده تجهیزات هوادهی ساخته شده است که اصول کار کلیه ان ها یکی است.

مهم ترین هوادهی که در مزارع پرورش قزل آلا مورد استفاده قرار می گیرد را می توان به شرح زیر عنوان کرد:

  • هوادهی سطحی

  • هوادهی تزریقی

  • هوادهی آبفشان

 

به طورکلی دو روش عمده جهت غنی سازی آب از اکسیژن وجود دارد:

  1. یک روش به نام هوادهی حباب ساز یا سیستم هوادهی عمقی Diffused Air system است که هوا را تحت فشار از طریق انژکتور یا دیفیوزر در عمق استخر به آب وارد می کنند تا حباب های هوا ایجاد گشته و ضمن حرکت آنها به سمت بالا و تماس با آب اکسیژن هوای موجود در این حباب ها به آب انتقال یابد هوادهی عمقی را از نظر اندازه حبابی که ایجاد می کنند می توان به حباب ریز  Fin bubble، حباب متوسطMedium bubble و حباب درشت  coarse bubbleتقسیم نمود .

  2. روش دیگر سیستم هوادهی سطحی مکانیکی با استفاده از پروانه  propellerیا شانه دوار rotary brush است که آب را توسط دستگاه هوادهی به گردش می اندازد و قسمت عمده هوادهی بر اثر افزایش سطح تماس آب با هوای ناشی از این گردش و بقیه بر اثر پاشش قطرات آب در هوا و ورود حبابهای هوا درآب تأمین می گردد .


استفاده از دستگاه های هوادهی در مزارع پرورش ماهی:

اکسیژن به عنوان حیاتی ترین گاز محلول در آب نه تنها برای بقاء بلکه برای رشد بهینه و تغذیه مناسب ماهی نیز ضروری می باشد.

از انجا که ماهی قزل آلای رنگین کمان نسبت به اکسیژن بسیار حساس می باشد بنابراین در پرورش قزل آلا باید سعی شود که میزان اکسیژن محلول در  استخر ها نزدیک به حداشباع باشد.

به طور کلی هواده دستگاهی است که سطح تماس آب را با هوا افزایش می دهد و در نتیجه کمبود اکسیژن آب در تماس با هوا جبران شده و خروج گازهای مضر حاصل از متابولیسم ماهی از آب تسریع می گردد.

برای پرورش آزاد ماهیان، احتیاط بر این است که میزان اکسیژن محلول در آب وردی به استخرهای پرورشی را تا حد امکان در حد بسیار نزدیک به 100 درصد اشباع حفظ کنیم.

بنابراین استفاده از تخته هایی که آب بعد از عبور از روی آن ها به داخل استخر بریزد (در مدخل ورودی استخر پرورشی قزل آلا) به این کار کمک می کند.

معمولا در مزارع پرورش آزاد ماهیان، هوادهی فقط در هنگام اقداماتی خاص مانند انتقال اسمولت ها و یا در هنگام حمام دادن ماهیان (جهت درمان آن ها) مورد نیاز می باشد.

در این حالت می توان گاز اکسیژن را از یک ظرف دارای اکسیژن وارد خون نمود.

در فصل تابستان که میزان تعویض و جریان آب کاهش می یابد و میزان اکسیژن محلول آب به حد بحرانی می رسد، باید با کارگذاشتن هواده های الکتریکی یا دیزلی، نظیر هواده پدالی که در سطح آب شناور می ماند و یا پمپ های فواره ای، این مشکل را برطرف نمود.

در انتخاب دستگاههای هوادهی بایستی به حداکثر رساندن بازده اکسیژن رسانی به ازای هر واحد انرژی مصرفی دقت شود و بتوان بیشترین راندمان را با حداکثر صرفه جویی در مصرف انرژی به عمل آورد . لذا الزاما باید دستگاههای هوادهی ازکارایی مناسب و قابل تعمیر و طول عمر مناسب برخوردار باشند . در صورت استفاده از هوادهی و تعویض مناسب آب می توان بیش از 80 – 85 درصد عوامل بیماری زا را از مزرعه دور ساخت و ماهیان با رشد مناسب و کیفیت گوشت عالی تولید نمود .


عوامل مؤثر در تخمین نوع ، تعداد و جانمایی دستگاه های هواده عبارتند از:

  1.   متوسط وزن ماهی موجود در استخر

  2.  بیوماس ( انرژیهای تجدید شونده ) ماهی در استخر

  3.  هندسه استخر و ابعاد آن

  4.   مقدار آب ورودی آب تازه

  5.   مشخصات فیزیکی و شیمیایی آب

  6.   ارتفاع محل از سطح دریا

  7.  وضعیت عمومی استخر و تراکم ماهی

 

الف -  وزن ماهی موجود در استخر:

  • بررسی ها نشان می دهد که متوسط وزن ماهی در انتخاب نوع و مشخصات دستگاه های هواده حائز اهمیت می باشد.

  •  چنانچه از دستگاه های هواده پروانه جریان خطی استفاده شود ، باید مقدار سرعت جلو برندگی جریان آب به گونه ای باشد که مقدار سرعت آب در طول مسیر جریان از حداکثر دو برابر طول ماهی بیشتر نگردد.

 ب -  بیوماس یا وزن توده زنده ماهی موجود در استخر 

  • یکی از علل عمده در تعیین تعداد و نوع دستگاه های هواده مقدار بیوماس ماهی موجود در استخر می باشد.

  •  ماهی جهت انجام عمل متابولیسم و هضم غذا ، اکسیژن موجود در استخر را مصرف نموده و CO2را به عنوان محصول تجزیه مواد آلی توسط آبشش های خود به محیط خارج هدایت می نماید.  

  • ماهی قزل آلا همچنین در نتیجه هضم غذا آمونیاک را به عنوان محصول نهایی متابولیسم پروتئین تولید می کند.  

  • بنابراین هر قدر مقدار بیوماس موجود در استخر افزایش یابد ، از یک طرف مقدار  CO2و آمونیاک موجود در استخر افزایش و از طرف دیگر مقدار اکسیژن موجود در استخر کاهش می یابد.

  • به همین دلیل باید نوع ، تعداد و جانمایی دستگاه های هواده در استخر به گونه ای در نظر گرفته شود که تمامی معیارهای فوق در حد استانداردهای تعریف شده قرار گیرد.

 ج -  هندسه استخر پرورش ماهی و ابعاد آن: 

  • شکل و ابعاد هندسی استخرها در انتخاب نوع ، تعداد و جانمایی دستگاههای هواده مؤثر می باشد .به طور مثال در استخرهای گرد و شکل های مشابه آن به جهت جلوگیری از تغییر شکل پروفیل سرعت جریان استفاده از دستگاه های هواده مدل قارچی پیشنهاد نمی گردد .

  • در این استخرها به دلیل عبور آب ورودی کم در پیرامون محیطی استخر ، استفاده از هواده های جریانی در نزدیکی محل ورودی آب که به صورت مماس بر محیط استخر نصب شده پیشنهاد می گردد .

  • در خصوص استخرهای آبراهه ای  Racewayاستفاده از هواده های پروانه ای و یا خطی به دلیل جلوگیری از تشکیل سیکلون های موضعی و کاهش بار معلق موجود در استخر توصیه می گردد  .

 د- مقدار آب ورودی تازه به استخر های پرورش ماهی 

  • یکی از معیارهای مهم در انتخاب نوع ، تعداد و جانمایی دستگاههای هواده ، مقدار آب ورودی تازه به استخرها می باشد.  

  • به طور معمول میتوان بیان نمود هر چقدر مقدار آب ورودی تازه به استخر بیشتر باشد مشکلات استخرها در خصوص کنترل عوامل حیاتی کاهش می یابد ، لذا در یک منبع آبی بدون محدودیت پیشنهاد می گردد حداکثر تراکم ماهی با ظرفیت آب ورودی با روش کنترل اکسیژنی بالانس گردد .

  • از آنجائیکه اکثر منابع آبی مورد بهره برداری دارای دبی پائین تری نسبت به تقاضا می باشند ، پیشنهاد می گردد کمبود وضعیت اکسیژنی را با در نظر گرفتن سایر عوامل ، توسط دستگاههای هواده بالانس نمایند.

ه - مشخصات فیزیکی و شیمیایی آب برای پرورش ماهی

  • مشخصات فیزیکی و شیمیایی آب به طور غیرمستقیم در انتخاب نوع دستگاه های هواده تأثیر گذار می باشد .

  • مشخصات فیزیکی در پرورش ماهی غالباً شامل کدورت ، بار معلق و دمای آب می باشد .

  • در خصوص عوامل شیمیایی ، کلیه مقادیر غلظتهای مندرج در جدول استاندارد قابل ملاحظه بوده ولی بیشتر عواملی چون ،pH  ، سختی کل ، درجه قلیائیت ، شوری ، CO2 ، نیتریت و نیترات از اهمیت خاصی در استفاده از برنامه ریزی دستگاههای هواده برخورد می باشند .

و  - ارتفاع از سطح دریا

موقعیت سایت از نظر ارتفاع از سطح دریا حائز اهمیت می باشد.  ارتفاع به دو شکل در بحث هوادهی تأثیرگذار می باشد

 الف ) مقدار قابلیت حلالیت گازها در آب .

 ب ) حداکثر عمقی که می توان هوادهی نمود .

  • به طور عمومی هر چه قدر ارتفاع محل مزرعه پرورش ماهی پست تر باشد میزان قابلیت حلالیت اکسیژن محلول در آب بالاتر بوده و در نتیجه مقدار اکسیژن بیشتری در واحد حجم آب در دسترس ماهی قرار خواهد گرفت.  در این شرایط امکان استفاده از تعداد کمتر دستگاههای هواده در یک مزرعه وجود خواهد داشت .

  • مبحث دوم زمانی مطرح باشد که لازم باشد در عمقهای متفاوت هوادهی انجام پذیرد . محاسبات نشان می دهد در مزارع پرورش ماهی که دارای تراز ارتفاعی همسطح دریا هستند پائین تر از عمق 1متر هوادهی انجام نشود و همچنین در ارتفاعات 1555 متر از سطح دریا در عمقهای بیشتر از 5 متر هوادهی صورت نپذیرد . بنابراین چنانچه از پمپهای هواده پروانه ای که جریان خطی جلو برنده ایجاد می کنند ، استفاده می شود جهت جریان آب به گونه ای تنظیم گردد که حبابهای جریان به عمق های بیشتر از مقدار تعریف شده نفوذ ننماید .

ز  - وضعیت عمومی استخرها و تراکم ماهی

  • تغییرات شبانه روزی بر روی وضعیت عمومی استخرها تأثیر گذار می باشند .

  • اگر چنانچه در استخری فیتوپلانکتون ، جلبکها و  ... در دیواره و بستر استخرها وجود داشته باشند ( استخرهای خاکی قزل آلا ) در چنین شرایطی به دلیل تولیدگاز  CO2و مصرف اکسیژن در شب توسط عوامل ذکر شده ، استفاده از دستگاه های هواده در شب ضروری می باشد .

  • در استخرهای بتنی قزل آلا ( عمومیت بیشتری دارد ) در یک مدیریت صحیح عوامل فوق ناچیز بوده و تعداد هواده بر مبنای حداکثر کمبود ظرفیت اکسیژنی در آن مقطع زمانی محاسبه و به کار می رود.

  • چنانچه از دستگاههای هواده پارویی ، پروانه ای یا عمودی به عنوان هواده استخر استفاده می شود پیشنهاد می گردد جهت جلوگیری از تغییرات رفتار ماهی که به استرس آن می انجامد از 55 درصد ظرفیت حداکثر تراکمی استفاده گردد .

  • چنانچه از دستگاه های دیفیوزرها هواده همانند لوله های تراوا یا دیفیوزرهای لوله حبابی یا بشقابی استفاده می شود حداکثر تراکم پیشنهادی بدون استرس 75 درصد ماکزیمم ظرفیت تراکمی پیشنهاد می گردد .


هواده های  ثقلی در مزارع پرورش ماهی :

  • اغلب به حالت آبشاری از یک ارتفاع سر ریز می شوند .

  • این هواده ها از انرژی آزاد شده به هنگام افت آب از یک ارتفاع معین برای تبادلات اکسیژنی استفاده می نمایند . تبادلات گازی در یک سطح مشترک گاز - مایع صورت میگیرد . ریزش ثقلی آب بعنوان ساده ترین راه هوادهی در سیستمهای پرورش آبزیان به شیوه کانالهای جریاندار به شرط داشتن شیب کافی بشمار می رود .

  • ارتفاع ریزش آب از سر ریزها از اهمیت بالایی برخوردار است . هواده های ثقلی شامل انواع سر ریزها ، پله های مشبک و توری ها می باشند .

  • انواع سر ریز در استخر های آبراهه ای ( کانالهای جریاندار ) بیشتراستفاده میشوند .

  • در این حالت لایه نازکی از آب بصورت پخش شده در معرض هوا قرار گرفته و سبب افزایش اکسیژن آب میشوند .

  • در انواع پله ای مشبک بازدهی بیشتری دیده میشود . در این حالت مجموعه ای از توریها و پله های ( سینی های ) مشبک بر روی یکدیگر قرار می گیرند تا با ریزش آب از یک توری بر روی دیگری تبادلات اکسیژنی افزایش یابند .

  • فاصله معمول  بین سینی ها 25-10 سانتیمتر و تعداد آنها بین 14-10 عدد متفاوت است . میزان اکسیژن دهی با افزایش تعداد سینی ها افزوده شده ولی بتدریج میزان تبالات اکسیژنی کاهش می یابد . همیچنین با افزایش فاصله بین سینی ها مقدار اکسیژن دهی  بیشتر می گردد . این نوع هواده ها عمدتاً در بخشهای ورودی استخر های پرورشی برای افزایش میران اکسیژن محلول در آب به کار برده می شوند. در نوعی از این هواده ها از یک لوله بالا برنده آب با تعداد مشخصی از سینی ها که هرکدام فاصله مخصوص با بعدی داشته مورد استفاده قرار میگیرد .


ریزش آب و استفاده مجدد از آب خروجی مزارع پرورش ماهی

آب خروجی از سیستم های پرورش ماهی نسبت به آب ورودی دارای مشخصات زیر است:

  • اکسیژن آب کاهش می یابد

  • دی اکسید کربن آب افزایش می یابد.

  • آمونیاک آب افزایش می یابد.

  • مواد دفعی و معلق آب افزایش می یابد.

چنانچه به هر وسیله ای بتوان این معایب را برطرف کرد، می توان مجددا از آب برای پرورش ماهی استفاده کرد. چنانچه آب خروجی حوضچه های پرورشی از یک ارتفاع مشخصی به پایین سقوط کند، وضعیت گازهای محلول در آن  در تماس با هوا متعادل تر می شود.

میزان تبادل بین آب و هوا به شدت آلودگی آب ،  شدت الودگی هوا  و ارتفاع ریزش بستگی دارد.

بر اساس دادهای علمی و تجربیات اثبات شده، بهترین ارتفاع ریزش آب در مزارع پرورش قزل آلا برابر با 70سانتی متر می باشد.

 

 

نحوه انجام تبادلات گازهای بین آب و هوا در آبشار های خروجی استخرهای پرورش ماهی

نحوه انجام تبادلات گازهای بین آب و هوا در آبشار های خروجی استخرهای پرورش ماهی.

هوادهی سطحی در مزارع پرورش ماهی:

از مهمترین و متداول ترین دستگاه های هوادهی سطحی هواده های پارویی هستند. در این روش آب سطحی به هوا پرتاب شده و سطح تماس آب با هوا افزایش می یابد؛ بدین طریق افزایش تبادلات گازی بین آب و هوا امکان پذیر می باشد.

 

مزایای این دستگاه:

  • راندمان مناسب اکسیژن دهی نسبت به انرژی مصرفی.

  • سادگی ساخت و قیمت مناسب.

 

معایب این دستگاه:

  • عدم ایجاد حرکت افقی و و کندی حرکات عمودی آب.

  • سر و صدای نسبتا زیاد.

  • افزایش تبخیر.

هواده پارویی در مزارع پرورش ماهی


هوادهی تزریقی در مزارع پرورش ماهی

از متداول ترین نوع این دستگاه ها، هواده جت است؛ پروانه این دستگاه ها در داخل آب قرار گرفته و با چرخش پروانه در اطراف آن خلاء ایجاد می شود؛ بدین ترتیب هوا از طریق لوله ای که به بیرون راه دارد به داخل مکیده شده و همراه با چرخش پروانه، هوا با آب استخر مخلوط می گردد و مخلوط آب و هوا به جلو رانده می شود.

از آن جایی که پروانه به صورت مایل در آب می چرخد، ایجاد جریان های توام اغقی و عمودی در آب امکان پذیر است.

 مزایا: 

  • ظرفیت تولید اکسیژنی بالا

  • ایجاد جریان های افقی و عمودی در داخل آب

  • رساندن اکسیژن (هوا) به کف حوضچه پرورش.

معایب:

  • برهم زدن کف حوضچه های پرورش و معلق کردن فضولات.

  • قیمت نسبتا بالا به دلیل تکنولوژی ساخت ان.

هواده جت (ایرجت) در مزارع پرورش ماهی

هواده جت (ایرجت) در مزارع پرورش ماهی

*برهم زدن کف استخر و معلق شدن مواد رسوبی (مواد جامد معلق قابل رسوب) باعث می شود که این مواد مجددا در آب به صورت معلق در آمده و همراه با تنفس و باز و بسته شدن برانش ماهی قزل آلا، برای روی صفحات آبششی قرار گیرند؛ در این حالت به دلیل تحریک فیزیکی برانشی، تنفس ماهی دچار اختلال شده و آبزی نمی تواند به خوبی از اکسیژن محلول در آب استفاده نماید.


 هواده ملخی – انتشاری در مزارع پرورش ماهی: 

  • شامل یک محور گردان تو خالی  متصل به موتور برقی هستند . 

  • یک انتشار دهنده هوا و یک پروانه در انتهای محور  قرار داشته و در آب غوطه ور میشوند .

  • کل مجموعه بوسیله یک شناور در سطح آب قرار گرفته بطوریکه یک حفره در نزدیکی موتور در بالای سطح آب قرار میگیرد که هوا از آنها وارد میشود.

  • موتور تا 3500 دور در دقیقه کار میکند. چرخش ملخ سبب ایجاد شتاب کافی و چرخش آب در دورن استخر ها میشود . 

  • معمولاً اینگونه روند حرکتی آب در استخرهای گرد سبب گردش دورانی آب شده که باعث شده کلیه بقایای زائد غذایی و مدفوع ماهی در بخشهای وسطی ( خروجی ) قرار گیرند . 

  • زاویه قرار گیری هواده درآب نیز از اهمیت بالایی در ایجاد حداکثر تبادلات اکسیژنی برخوردار بوده که  معمولاً زاویه 30 درجه ( زاویه بین شناور یا موتور با سطح آب ) بهترین زاویه می باشد

 

شامل :

  1.  هواده پاروئی Paddle Wheel
  2.  پمپهای هواده پروانه ای propeller-aspirator-pumps
  3.  پمپهای عمودی vertical pumps
  4.  اسپری پمپها pump Sprayers
  5. دیفیوزرهای هواده diffused-air systems

در هر دستگاه هواده باید مقادیر و مشخصه های ذیل به درستی تعریف شده باشد .
  standard oxygen transfer rateSTOR  ( مقدار شدت اکسیژن قابل انتقال به آب )کیلوگرم اکسیژن در ساعت (KgO/h

standard aeration efficiency)SAE ) راندمان استاندارد دستگاه هواده ( کیلوگرم در کیلو وات ساعت (KgO2/Kw/h


هواده های قارچی برای مزارع پرورش ماهی:

  • در این نوع هواده ها آب توسط بخش های دوار به بالا پرتاب شده و بدین ترتیب میزان برخورد بین ذرات و قطرات آب با هوا بیشتر میشود .

  • هرقدر اندازه ذرات آبی تولید شده در این نوع هواده ها بیشتر باشد ، میزان اکسیژن محلول وارد شده بدرون آب بیشتر خواهد بود .

  • امروزه از این هواده ها درصنعت پرورش آزاد ماهیان نیز استفاده میشود .

  • کارآیی تولید اکسیژن در این نوع هواده ها بسیار بالاست .

  • مهمترین عیب این هواده ها اینست که بدلیل پخش کردن  آب به اطراف سبب شده که ذارت و بقایای غذایی پلتهای مدفوعی ماهی بیشتر در آب پخش شده و امکان خارج کردن آنها بسادگی امکانپذیر نمیباشد .

  • استفاده ازهواده های قارچی در حوضچه های گرد سبب شده که بقایا خیلی دیرتر از استخرها خارج شوند . با این وجود در استخرها و کانالهای جریاندار بشرط کافی بودن سرعت جریان آب در محدوده متعارف میتوان از این نوع هواده ها استفاده نمود .


 هواده های مدل force :

  • این نوع هواده ها نیز هوا را از بیرون وارد آب کرده و بدین ترتیب سبب افزایش میزان اکسیژن محلول آب میشود .

  • در این هواده ها اکسیژن درون آب تزریق میشود . هواده های کوچک از نوع ونچوری نیز از این نوع محسوب میشود. این هواده ها عمدتاً در استخرهای پرورش لارو و ماهیان فینگر لینگ مورد استفاده قرار میگیرد .

  • سیستم ورود هوا در هواده های فورس و ونچوری مانند هواده های ملخی انتشاری می باشد .

  • این هواده ها علاوه بر افزایش اکسیژن سطح آب سبب ایجاد گردش های منظمی در استخرها شده ( بخصوص در استخرهای گرد و چند ضلعی ) و به همین دلیل سبب تجمع بقایای مدفوع و اضافات غذایی در مرکز و نزدیک به ناحیه خروجی شده و از اهمیت بالایی برخوردار است .

  • جهت انتخاب نوع هواده و محاسبات نیازمندیهای آنها در استخر لازم است که مقادیر  STORو SAE در شرایط عملکرد واقعی اندازه گیری شود .


هوادهی آبفشان در مزارع پرورش ماهی

متداول ترین نوع دستگاه های هواده آبفشان نوع اسپلش است .

این دستگاه را می توان در مزرعه پرورش ماهیان سردابی مورد استفاده قرار داد؛ این دستگاه ها آب را از حوضچه های پرورشی به داخل مکیده و به صورت فواره در روی سطح استخر پخش می کنند. به نظر می رسد که این دستگاه ها قابلیت بسیار خوبی به منظور افزایش تولید در مزارع پرورش ماهیان سردابی داشته باشند.

نکته مهم:

هنگام استفاده از هواده جهت تولید در واحد سطح، علاوه بر نوع هواده، محاسبه تعداد دستگاه ها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.

اگر میزان اکسیژن محلول در آب حوضچه های پرورشی کمتر از حداقل اکسیژن مورد نیاز قزل آلا در دمای مورد نظر باشد، در این موقع باید نسبت به استفاده از هواده اقدام کرد.

بدیهی است که نعداد هواده ها نیز بر اساس قدرت هوادهی (تزریق اکسیژن) هر یک از ان ها، وزن ماهی و درجه حرارت آب تعیین می شود.

قدرت هوادهی و میزان تزریق اکسیژنی هر یک از دستگاه ها مانند سایر مشخصات دستگاه از قبیل میزان مصرف برق، بر روی هر دستگاه نوشته شده است و یا همرته با کاتالوگ آن به مشتری تحویل داده می شود.