وابسته به پارک علم و فناوری

استان چهارمحال و بختیاری

0383 222 9646

شنبه-پنجشنبه 24 ساعت شبانه روز

rayantejarat@imazrae.ir

ﺗﻐﺬﯾﻪ و ﻏﺬادﻫﯽ در ماهیان


اصول تغذیه و غذادهی در ماهیان

مقدمه

  •  مراحل تغذیه شامل انتخاب غذا گرفتن و بلع ، گوارش و در پایان دفع می باشد .

  • انتخاب غذا ابتدایی ترین مراحل تغذیه می باشد . انتخاب غذا با عمل همزمان اندام های دیگر نظیر بینایی ، بویایی ، شنوایی ، چشایی و حرکتی صورت می گیرد .

  • در قزل آلا انتخاب غذا با کمک اندام های بینایی و بویایی صورت می گیرد و در کپور معمولی علاوه بر اینها سیبیلک ها نیز نقش دارند . این سیبیلک ها دارای گیرنده های چشایی می باشند که به جست و جوی بهتر غذا کمک می کنند .

  • ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺎ ﺻﺮﻓﻪ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﻣﻨﻮط ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﯿﺮه ﻏﺬاﯾﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ می باشد .

  • ﻏﺬا ﺑﯿﺶ از 50 درﺻﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ را ﺑﺨﻮد اﺧﺘﺼﺎص ﻣﯽ دﻫﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺘﻔﺎده از ﻏﺬاي ﻣﻨﺎﺳﺐ ، ﺑﮑﺎرﮔﯿﺮي روش ﻫﺎي ﺻﺤﯿﺢ ﻏﺬا دﻫﯽ و ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻏﺬا ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﯿﺖ است .

  • ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻏﺬاﯾﯽ ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ در اﻧﺪازه و ﺳﻨﯿﻦ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ و ﻏﺬاي ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ داراي ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ﮐﺎﻓﯽ و اﻧﺮژي ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ .

  • روش ﻫﺎي ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﺷﺎﻣﻞ ﻏﺬا دﻫﯽ دﺳﺘﯽ و ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺮ ﮐﺪام ﺑﻪ وﺳﻌﺖ ﻣﺰرﻋﻪ ، ﻫﺰﯾﻨﻪ ﻫﺎي ﭘﺮورﺷﯽ و ﻣﺤﯿﻂ ﭘﺮورش ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد .

  • ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﺰﯾﺖ ﻏﺬا دﻫﯽ دﺳﺘﯽ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺣﺮﮐﺖ ﻣﺎﻫﯽ در ﻫﻨﮕﺎم ﻏﺬا ﮔﯿﺮي و اﺷﺘﻬﺎي آن ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﻣﯿﺰان ﺳﻼﻣﺖ ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ .

  • ﻣﺰﯾﺖ ﻏﺬا دﻫﯽ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﺗﻮزﯾﻊ ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﻏﺬا در اﺳﺘﺨﺮ و ﮐﺎﻫﺶ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺎرﮔﺮي ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ .

  • در ﻏﺬا دﻫﯽ دﺳﺘﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮد ﮐﻪ ﻏﺬا در ﺗﻤﺎم ﺳﻄﺢ اﺳﺘﺨﺮ ﭘﺎﺷﯿﺪه ﺷﺪه و ﺗﻤﺎﻣﯽ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﯿﺰان ﻏﺬا ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ در ﻏﯿﺮ اﯾﻨﺼﻮرت اﺧﺘﻼف ﺳﺎﯾﺰ زﯾﺎدي در ﺑﯿﻦ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ .

  • داﻧﻪ ﺑﻨﺪي ﻏﺬا ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻧﺪازه دﻫﺎن ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﺷﺪ . اﮔﺮ داﻧﻪ ﻫﺎي ﻏﺬا ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ از ﺳﺎﯾﺰ دﻫﺎن ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻼش ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮاي ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻏﺬا ﻧﻤﻮده و اﻧﺮژي زﯾﺎدي از دﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻨﺪ داد و اﮔﺮ ﻏﺬا ﺑﺰرﮔﺘﺮ از ﺳﺎﯾﺰ دﻫﺎن ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﺧﻮرده ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و ﻋﻼوه ﺑﺮ زﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎدي ﻧﺎﺷﯽ از ﻫﺪر رﻓﺘﻦ ﻏﺬا ، اﺳﺘﺨﺮ ﻧﯿﺰ آﻟﻮده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ در اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻮع ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ دﻗﺖ ﻧﻤﻮده و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪاول ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻮع ﻏﺬا و ﻣﻘﺪار ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز آن را ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮد .

 


انواع غذا برای ماهی قزل آلا:

1 - غذای تر : % 60 – 80 رطوبت دارد و بقیه آن مواد مغذی است . ماهی تازه ، گوشت تازه ، طحال گاو و گوسفند ، امحاء و احشاء .

  •  توصیه می شود که از طحال استفاده نشود چون می تواند عامل انتقال بیماری باشد ، مواد مغذی آن کافی نیست و همچنین قدرت ماندگاری و همبندی آن کم است و به سرعت در آب پخش و حل می شود .

  • ماهی تر و تازه می تواند عامل انتقال بیماری باشد ، همچنین بعلت رطوبت بالا سریعتر هم از دستگاه گوارش خارج می شود .

 

2 - غذای مرطوب یا نیمه تر: % 20 – 40  رطوبت دارد . مانند غذایی شامل انواع ماهی در جیره آبزیان یا ضایعات کشتارگاهی و پودر ماهی و آرد گندم.  بیشتر بوسیله کارگاههای دست ساز ساخته می شود.

  • استفاده از این غذا در درجه اهمیت بالاتری نسبت به غذای تر می باشد چون می توان آن را فرموله نمود و انواع مکمل ها ، ویتامین ها و داروها را به آن افزود .

  • غذاهاي تر و مرطوب به عنوان غذاهاي خوشخوراك در بسياري از گونه ها استفاده ميشود . زيرا داراي بافت نرمتري هستند و بازدهي و كارآيي نسبتاً خوبي دارند .

 

مشکلات ناشی  استفاده از غذاهای مرطوب و نیمه مرطوب برای ماهیان:

1 – لازم است حمل و نگه داري آنها به صورت سرد تا هنگام مصرف براي جلوگيري از فاسد شدن انجام گيرد .
2 - امكان برنامه ريزي براي تهيه اين نوع غذاها كم است .
3 - امكان بيماري زايي اين گونه ها به ويژه ضايعات شيلاتي و كشتارگاهي زياد است.
4 - حمل و نقل و نگهداري نامناسب اين گونه غذاها باعث ازبين رفتن بعضي از ويتامينها و چربيهاي ناپايدار خاص مي شود و محل مساعدي براي انتشار قارچها و باكتريها در اين غذا به وجود مي آيد .
5 - اين گونه غذاهاي مصرف شده در كيفيت آب اثر نامطلوب بر جاي ميگذارند .

 

3 - غذای خشک :

  • %20 و کمتر رطوبت دارد .
  • غذاهاي خشك را ميتوان با استفاده از مواد اوليه خشك و هم با مخلوطي از مواد اوليه خشك و مرطوب به صورت کاملاً فرموله شده به شکل آرد ، پلت ، دانه دانه ( گرانول ) ، ورقه اي و غيره توليد كرد .

  • آرد يا پودر، مخلوط ساده اي از مواد اوليه خشك خرد شده است كه مي توان آن را پيش از غذا دهي به استخر به صورت خميري يا گلوله اي شكل تبديل كرده و توسط سيني هاي غذا ، سبدها و يا كيف هاي مخصوص غذادهي كه به وسيله طناب از سكوهاي موجود در استخر آويزان هستند در دسترس ماهي و ميگو قرار داد .

  • از اين روش در هندوستان در پرورش كپور ماهي استفاده مي شود . اين گونه غذاها ماندگاري كمي در آب داشته و به علت شسته شدن مواد غذايي و حل شدن آنها در آب مشكلاتي را در كيفيت آب به وجود مي آورند . معمولاً در تغذيه آبزيان در ايران از روش پلت غذايي خشك استفاده مي شود .

  • اینها دارای اشکال منظم و هندسی هستند و اندازه های مختلف دارند .

  • در طی عمل آوری ممکن است برخی ویتامین ها دستخوش تغییرات شده و مقدار آنها کم شود .

  • ساخت حمل و نقل و نگه داري آنها نسبتاً ساده بوده و به راحتي مي توان آنها را در استخرهاي بزرگ توزيع كرد .

  • ساير مزاياي اين گونه غذاها شامل امكان خريد عمده و نگه داري مواد اين گونه غذاها ، قابليت انتخاب مواد اوليه گوناگون با مشخصات غذايي ويژه ، امكان كنترل كيفيت ، هزينه پايين و برنامه ريزي براي توليد غذا ، ضريب تبديل پايين و حجم كم ميباشد .

  • غذاهاي خشك بر اساس نوع کارخانه در اندازه هاي مختلف ، كه مناسب نيازهاي ويژه هر مرحله از گونه ها با تغيير جيره غذايي در مراحل مختلف است توليد می شود .


سایز بندی غذای خشک در مراحل مختلف زیست ماهی:

  •  به غذای خشک مرحله آغازین  SFTمی گویند  Starter Food Troutکه انواع مختلفی دارد :

SFT2 - SFT1- SFT0 - SFT00 - SFT000

  • FFT غذای مرحله رشد میباشد  Fingerling Food Troutمی گویند .

  • به غذای مرحله پرواری GFT می گویند  Grower Food Troutو انواع  GFT1GFT2دارد.

  • BFT غذای مولدینBrood Food Trout  می گویند .

- برخی مطالعات حاکی از وجود رابطه بین اندازه ذرات غذا ، اندازه دهان و اندازه ماهی می باشد .

- قطر مری ماهی 1/50 ( یک بیست و پنجم ) طول ماهی و قطر پلت نصف قطر مری می باشد ، بنابراین قطر پلت غذا 1/25 ( یک پنجاهم ) طول ماهی است .

- اندازه غذا باید متناسب با اندازه سایز ماهی باشد .

- مثلاً در ماهی آزاد اطلس ، معین شده اندازه ذرات غذایی که حدود  % 25 پهنای دهان ماهی هستند ، بیشترین تأثیر را در افزایش وزن و طول دارند .


- اگر به ماهی بزرگ غذای ریز داده شود ، قادر به بلعیدن آن است ولی ماهی تا زمان سیر شدنش انرژی زیادی را صرف بلعیدن غذا می کند .

- ازطرفی اگر اندازه غذا بزرگتر از دهان هم باشد ماهی آن را با دندان می گیرد ولی پس از لحظاتی آن را رها می کند چون دندان فقط نقش نگهداری غذا را دارد و نه جویدن آن .


ﺑﺮاي ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﺑﻄﻮر ﮐﻠﯽ چهار ﻧﻮع ﺟﯿﺮه ﻏﺬاﯾﯽ ﺑﮑﺎر ﺑﺮده ﻣﯿﺸﻮد

1 - ﻏﺬاي آﻏﺎزي - مرحله FRY  : (  SFT) : STARTER FOOD TROUT

  • ﻏﺬاي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ داراي ﻣﯿﺰان ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ بالا ( ﮔﺎﻫﯽ ﺑﯿﺶ از 50 درﺻﺪ ) اﺳﺖ .

  • ﻏﺬاي ﮐﻨﺴﺘﺎنتره در اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺼﻮرت ﺧﺮده ﯾﺎ ﮔﺮاﻧﻮل بوده و نهایتاً برای ماهی تا وزن 5 ﮔﺮم از اﯾﻦ ﻏﺬا اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿﺸﻮد .

  • ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬادﻫﯽ دراﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺪﻟﯿﻞ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮدن دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎﻻ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ . ﻏﺬاي اﺳﺘﺎرﺗﺮ اﻏﻠﺐ در چهار اﻧﺪازه ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯿﺸﻮد . (  SFT - 00و

 SFT- 01 و SFT- 1 و SFT- 2 )

 

2 -  ﻏﺬاي ﻣﺮﺣﻠﻪ رﺷﺪ ﯾﺎ فینگرلینگ (FFT ) : FINGERLING FOOD TROUT

  • ﻣﯿﺰان ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ در ﻏﺬاي رﺷﺪ ﮐﻤﺘﺮ از ﻏﺬاي اﺳﺘﺎرﺗﺮ اﺳﺖ ( 40 – 45 ) .

  • اﯾﻦ ﻏﺬا ﺑﺼﻮرت ﭘﻠﺖ ﯾﺎ اﮐﺴﺘﺮودر ﺑﻮده و ﻗﻄﺮ ذرات ﻏﺬا ﺣﺪود  5/2 میلی متر است و برای ماهی از وزن 5 – 30 گرم به تعداد حدود 5 ﻣﺮﺗﺒﻪ در روز اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿﺸﻮد .

  • اﯾﻦ ﻏﺬاي ﮐﻨﺴﺎﻧﺘﺮه ﻧﯿﺰ در دوﺳﺎﯾﺰ FFT1  و FFT2 ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯿﺸﻮد .

 

3 - ﻏﺬاي ﭘﺮواري ﯾﺎ  بازاری (GFT ) : GROWER FOOD TROUT

  • از ﻣﺸﺨﺼﺎت اﯾﻦ ﻏﺬا ﻧﯿﺰ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺰان ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ( 35 – 40 ) ، اﻓﺰاﯾﺶ درﺻﺪ ﻓﯿﺒﺮ ﺧﺎم و اﻓﺰاﯾﺶ ﻗﻄﺮ ﭘﻠﺖ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ اﻧﺪازه ﻣﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﻗﻄﺮ ذرات ﻏﺬا ﺑﯿﺶ از3 میلی متر است و برای ماهی از وزن 30 ﮔﺮم ﺑﻪ ﺑﺎﻻ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿﺸﻮد .

  • ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ وزن ﻣﺎﻫﯽ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﻪ 2 – 4  ﻣﺮﺗﺒﻪ در روز ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ .

  • ﻫﺮ ﭼﻪ ﻏﺬا ﺳﺒﮏ ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ دﯾﺮﺗﺮ ﺗﻪ ﻧﺸﯿﻦ ﺷﺪه و ﺑﻬﺘﺮ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯽ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد و اﺳﺘﺨﺮ را ﮐﻤﺘﺮ آﻟﻮده ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ اﻣﺮوزه اﺳﺘﻔﺎده از ﻏﺬاي اﮐﺴﺘﺮودر ﮐﻪ داراي ﺷﻨﺎوري ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻﯾﯽ اﺳﺖ راﯾﺞ ﺷﺪه اﺳﺖ .

  • اﯾﻦ ﻧﻮع ﻏﺬا دو ﻣﺰﯾﺖ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻏﺬاي ﭘﻠﺖ دارد : اول اﯾﻨﮑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﭘﺮورﺷﯽ را آﻟﻮده ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ زﯾﺮا ﮐﺎﻣﻼً ﺑﺮ روي آب ﺷﻨﺎور اﺳﺖ و دوم اﯾﻨﮑﻪ ﭼﺮﺑﯽ اﯾﻦ ﻧﻮع ﻏﺬا ﺑﺮ ﺧﻼف ﻏﺬاي ﭘﻠﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ روي ﻏﺬا اﺳﭙﺮي ﻣﯿﺸﻮد ، درداﺧﻞ ﻏﺬا ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﺪه و ﺑﺎﻋﺚ آﻟﻮدﮔﯽ آب ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ .

  • ﺷﮑﻞ ﻏﺬا ، ﯾﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ داﻧﻪ ﻫﺎي آن و ﺑﻮي ﻋﻠﻒ ﻫﺎي درﯾﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺗﺎزﮔﯽ ﻏﺬا ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ازﻋﻮاﻣﻞ دﯾﮕﺮي اﺳﺖ ﮐﻪ معرف ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻏﺬا ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ .

  • ﺑﺮروي ﮐﯿﺴﻪ ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻮﻟﯿﺪ ، ﻣﺸﺨﺼﺎت ﺧﻮراك و آﻧﺎﻟﯿﺰ آن ، ﺿﺮﯾﺐ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻏﺬاﯾﯽ  و ﺟﺪول ﻏﺬادﻫﯽ درج ﮔﺮدﯾﺪه ﺑﺎﺷﺪ .

  • درﺻﺪ ﺧﺎﮐﻪ ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻤﺘﺮ از ﯾﮏ درﺻﺪ و رﻃﻮﺑﺖ آن ﺑﯿﻦ 8 – 12 درﺻﺪ ﺑﺎﺷﺪ . ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺼﻮرت ﺗﺪرﯾﺠﯽ و ﻣﺎﻫﯿﺎﻧﻪ ﺧﺮﯾﺪاري ﺷﺪه و ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﯿﺶ از دو ﻣﺎه ﻧﮕﻬﺪاري ﻧﺸﻮد .

 

 4 - غذای مرحله مولد : : BROODSTOCK FOOD TROUT : BFT

  • میزان پروتئین 40-45 می باشد . از نوع پلت می باشد و دانه بندی آن حدود 8 میلی متر می باشد .

احتیاجات مراحل مختلف زندگی ماهی قزل آلای رنگین کمان

اندازه ماهی

پروتئین

چربی

کربو هیدرات

اغازین

50-55

15

12-15

در حال رشد (70 – 10 ) گرم

40-45

12

15-20

پرواری

35

9

20

مولدین

40-45

10-12

15-17


ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت و زﻣﺎن ﻏﺬا دﻫﯽ در ماهیان :

  • ﻋﻼوه ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ وﮐﻤﯿﺖ ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ ، ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت و زﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻏﺬا دﻫﯽ در رﺷـﺪ و ﻧﻤﻮ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺰاﯾﯽ دارد .

  • ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﺴـﺘﮕﯽ ﮐﺎﻣـﻞ ﺑـﻪ اﻧﺪازه و ﺑﺰرﮔﯽ ﻣﺎﻫﯽ دارد .

  • ﻣﺎﻫﯿﺎن ﻧﻮزاد ﮐﻪ ﺗﺎزه ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻓﻌﺎل را ﺷﺮوع ﮐﺮده اﻧﺪ بالاترین مقدار تغذیه را دارند و در ﻫﻔﺘـﻪ ﻫﺎي اول ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً 10-9 ﺑﺎر در روز ﺗﻌﺬﯾﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ .

  • در ﺻﻮرﺗﯿﮑﻪ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﺮاي ﻣﻮﻟﺪﯾﻦ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻮدن دﻣﺎي آب ﺑﻪ  2 – 3 بار در روز کاهش می ﯾﺎﺑﺪ .

  • در ﻣﺮاﺣﻞ آﻏﺎزي ﺗﻐﺬﯾﻪ ، ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ در ﻣﯿﺰان ﺑﻘﺎ ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﯽ دارد بطوریکه تا 10 درصد وزن بدن در روز بوده در ﺻﻮرﺗﯿﮑﻪ در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪ ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ در ﻣﯿﺰان ﺑﻘﺎ ﻧﻘﺶ زﯾﺎدي ﻧﺪاﺷـﺘﻪ و ﺗﻨﻬـﺎ ﻣﯿﺰان رﺷﺪ را ﺗﺤﺖ ﺗأﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﺪ بطوریکه در مولدین به 5/0 – 1 درصد وزن بدن کاهش می یابد .

  • اوﻟﯿﻦ وﻋﺪه ﻏـﺬا ﺑـﺮاي ﻣﺎﻫﯿـﺎن در اﺳـﺘﺨﺮﻫﺎي ﭘﺮواري در ﺳﺎﻋﺖ ﻫﺎي اوﻟﯿﻪ روز و آﺧﺮﯾﻦ وﻋﺪه ﻏﺬا در ﺳـﺎﻋﺖ ﻫـﺎي ﭘﺎﯾـﺎﻧﯽ روز ﺑـﻪ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ داده ﻣﯿﺸﻮد .

  • ﺳﺎﯾﺮ وﻋﺪه ﻫﺎي ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﺎﯾﺪ در ﻃﻮل روز ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﻮد . ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑـﻪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ در روزﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎر ﺳﺮد ( ﺳﺎﻋﺎت اوﻟﯿﻪ روز ﮐﻪ ﻫﻮا ﺧﯿﻠﯽ ﺳﺮد اﺳـﺖ ) و ﻫﻤﭽﻨـﯿﻦ در زﻣﺎﻧﯿﮑﻪ ﻧﻮر آﻓﺘﺎب ﺑﺼﻮرت ﮐﺎﻣﻼً ﻋﻤﻮدي ﺑﺮ اﺳﺘﺨﺮ ﻣﯽ ﺗﺎﺑﺪ از ﻏﺬا دﻫﯽ ﺧـﻮدداري  ﺷﻮد . ﻣﯿﺰان ﻏﺬا ﻧﯿﺰ در ﮐﻠﯿﻪ وﻋﺪه ﻫﺎ ﯾﮑﺴﺎن ﻧﺒﻮده و در وﻋﺪه ﻫﺎي ﺻﺒﺢ و ﻋﺼﺮ ﺑﻪ دﻟﯿـﻞ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ گذاﺷﺘﻦ ﯾﮏ دوره ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻣﻘـﺪار ﻏـﺬاي ﺑﯿﺸـﺘﺮي ﺑـﻪ ﻣﺎﻫﯿﻬـﺎ داده ﻣﯿﺸﻮد.

  • به نظر میرسد که افزایش دفعات غذا دهی مناسب تر باشد چون که ماهی گرسنکی را کمتر تجربه میکند .

  • همچنین بهتر است که آخرین مرتبه غذا دهی در ماهی قزل آلا در بیشترین مقدار خود قرار داشته باشد چونکه تا صبح روز بعد غذا دهی صورت نگرفته و بهمین دلیل احتمال میزان گرسنگی بیشتر خواهد بود .

  • اگر مقدار مشخصی از غذا در دفعات کمتری به ماهی داده  شود ( تعداد مراحل کم و هر مرحله غذا زیاد استفاده شود ) احتمال اینکه همواره بخشی از غذا از دسترس ماهی خارج شود افزایش یافته که این مسئله بنوبه خود سبب افزایش بار آلودگی استخرها ، اتلاف غذا و نهایتاً کاهش کارایی غذا و کاهش میزان رشد خواهد شد .

  • کاهش تعداد دفعات غذا دهی سبب افزایش میزان رقابت در بین ماهیان جهت کسب غذا شده چون عمدتاً ماهیان گرسنه بوده و بشدت به سمت غذا حمله ور می شوند .

  • بنظر میرسد که ماهیان بزرگتر در گرفتن غذا از کارایی بهتری برخوردار بوده و اجازه غذا گیری به ماهیان کوچکتر را نمیدهند .

  • به همین دلیل اختلاف اندازه ای در ماهیان ایجاد می شود . بنابر این با توزیع مناسب غذا دهی در هر وعده و دادن تعداد دفعات غذا دهی در حد مناسب میتوان از ایجاد اختلافات رشدی و اندازه ای در یک جمعیت جلو گیری نمود .

  • تغییر برنامه غذایی بایستی کم کم و در مدت چند روز صورت گیرد . تغییر ناگهانی ممکن است رشد را به تعویق اندازد و سبب مرگ و میر گردد .

  • باید توجه داشت که تغذیه بیش از حد هرگز رشد را زیاد نمی کند بلکه میزان تبدیل غذا به بافت و میزان صرف انرژی غیر لازم را زیاد میکند .

  • یکی از معمول ترین اشتباهات ، تغذیه استخر بجای غذا دادن به ماهی است یعنی آنقدر غذا درون استخر میریزند تا بسیاری از آن درون استخر باقی بماند و بیشتر از مقدار مناسب برای تغذیه ماهی می باشد .

  • برای اطمینان از اینکه غذا همیشه و به اندازه کافی در اختیار بچه ماهی ها قرار میگیرد باید کمی بیشتر از مقدار مصرفی آنها غذا در اختیارشان قرار گیرد . اینکار فقط در مراحل اولیه تغذیه ماهی ها بایستی عملی گردد .

  • با افزایش رشد ماهی ، اندازه دانه های غذایی نیز بزرگتر میشود .

  • اندازه دانه های غذایی را کمی کمتر از آنچه ماهی می تواند ببلعد در نظر میگیرند .

  • اگرچه مصرف غذا با ذرات ریزتر نسبت به ذرات درشت تر برتری دارد با وجود این مصرف غذا با اندازه های کوچک ممکن است ناراحتی هایی در برانشیها ایجاد کند .

  • جهت ارتقا کمی و کیفی تخم ها در زمان تشکیل ، باروری و تخم ریزی ماهیان مولد ، یک تا چند ماه قبل از مرحله تکثیر از خوراک bft1  استفاده نمائید .

 

جدول- مشخصات انواع غذاها 

ویژگیهای فیزیکی غذای قزل آلا و دفعات غذادهی


 روشهای توزیع و پراکندگی غذای ماهیان در استخر

1 - توزیع متدوال 

  • در این روش ذرات غذایی در درون یک قفس به سمت پایین سقوط کرده و بوسیله حرکات آبی و حرکات انجام شده توسط خود ماهیان پراکنده و توزیع می شود .

  • این روش از کارایی بالایی برخوردار نمی باشد چون ماهیان بزرگتر و غالب در قفس ها که عمدتاً در بخش های بالایی قفس قرار دارند به سرعت بخش اعظم ذرات غذایی را گرفته و برای ماهیان جوانتر و یا ماهیانی که در بخش های پائین تر قرار داشته غذای چندان زیادی باقی نخواهد ماند .

  • این روش توزیع غذا بیشتر در غذاده های تقاضایی و غذاده هایی که بر اساس ساعت کار میکند بخصوص در سیستم کانال های جریاندار استفاده میشود .

 

2 – توزیع منطقه ای :

  • این روش بیشتر در استخرها و محیط های باز متدوال بوده بطوریکه غذا با یک الگوی V شکل در استخرها پراکنده میگردد .

  • در این حالت ابتدا غذا بر روی یک واحد پخش کننده و یا یک بخش لوله ای چرخان برخورد کرده و سپس توزیع میشود . در بعضی مزارع از دو یا چند لوله پخش کننده برای توزیع بهینه غذا استفاده میشود .

 

3 – توزیع دایره ای :

  • این روش بیشتر در قفس ها و استخرهای گرد متداول بوده بطوریکه غذا ابتدا بر اساس یک الگوی دایره ای پخش می شود .

  • در این روش برای کارایی بهینه اغلب از غذاده های آویزانی استفاده می شود .

 

4 – توزیع طولی :

  • در این روش غذا عمدتاً در عرض و بر روی یکسری خطوط مستقیم و عمودی پاشیده میشود .

  • این روش در قفس ها از کارایی بیشتری برخوردار می باشد .


انواع روشهای تغذیه در آزاد ماهیان :

1 – تغذیه دستی :

  •  امکان بررسی و مشاهده دقیق اشتها و رفتارهای تغذیه ای ماهی را نشان می دهد .

  • ماهی قزل آلا بسرعت غذا را از سطح آب دریافت کرده و حضور فعالانه بر روی سطح آب نشان دهنده اشتهای بالای ماهی میباشد .

  • پخش غذا در تغذیه دستی از اهمیت بسیار بالایی جهت جلو گیری از هدر رفت غذا برخوردار است .

  • میزان اشتهای ماهی ممکن است بصورت روزانه نیز تغییر نماید و هر گونه تغیییر در اشتها به خوبی در روش تغذیه دستی قابل پیگیری می باشد .

  • مهمترین ایراد تغذیه دستی ، وقت گیر بودن آنست و در مزارع خیلی بزرگ نمی توان پاسخگوی نیازهای کلی ماهیان باشد . بنابراین ، این روش تغذیه در کارگاه های با تولید کم تا متوسط ، بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد .

2 – غذاده های پاسخی ( تقاضایی ) :

  • عموماً شامل قیف های بوده که توسط آونگی محکم شده و دارای دریچه خروجی اند .

  • آونگ میتواند جریان غذا را از قیف هدایت و کنترل کند .

  • قیف میتواند بین 15-75 لیتر ظرفیت داشته و دارای مکانیسمی اند که با هر بار ضربه مقدار خاصی از غذا به درون  آب هدایت میشود .

  • معمولاً قزل آلای رنگین کمان سریع می آموزد که چطور آونگ را فعال کند .

  • مزیت آنها اینست که غذا بطور مستمر در اختیار ماهی قرار میگیرد و به مقدار نیاز از غذا استفاده میکند .

  • این غذاده ها برای سیستم پرورش در کانال های جریان دار و حوضچه های گرد مناسب می باشد .

  • برای پرورش در قفس باید از غذاده پاسخی دارای بخش حساس استفاده کرد زیرا غذاده های پاسخی ممکن است با هر گونه جریان آب سبب حرکت آونگ شده و غذا بی جهت درون آب پخش گردد در حالی که انواع دارای بخش حساس ، نسبت به امواج و باد حساسیت نداشته و فقط با ضربات ناشی از نوک زدن ماهی حساسیت نشان می دهد .

 

3 – غذاده های خودکار :

  • این نوع غذاده ها مقدار از پیش تعیین شده ای از غذا را در زمان های مشخص درون آب پخش میکنند .

  • اکثر آنها به روش الکتریکی بوسیله باتری ، برق و ... کار میکنند .

  • نحوه پخش به شکل دایره یا نیم دایره می باشد .

  • غذاده های خودکار با بهره گیری از سلولهای نوری در تمام ساعات روز عمل کرد مناسبی از خود نشان می دهند .

  • ماهیان در ساعات اولیه روز به علت گرسنگی شب  قبل از فعالیت بیشتری در خوردن غذا برخوردارند .

  • سیستم غذاده لوله ای برای سیستم های پرورش در قفس و برای ماهیانی مانند قزل آلای رنگین کمان ، آزاد اطلس ، سیم دریای و باس دریایی استفاده میشوند .

  • در این حالت بخش مرکزی غذاده خودکار در بیرون قرار داشته و در زمان خاصی مقدار مشخصی از غذا درون لوله تخلیه کرده که این غذا درون قفس پخش می شود .


ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ برای ماهی قزل آلا

  • ﻏﺬا ، ﺷﯿﻮه ﻏﺬا دﻫﯽ ، ﻣﻘﺪار ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ و ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬادﻫﯽ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺎ ﺻﺮﻓﻪ و اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ از اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ .

  • ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﻏﺬا ﺳﺒﺐ ﻫﺪر رﻓﺘﻦ ﻣﻘﺪاري از ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ زﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻮﺟﺐ آﻟﻮدﮔﯽ آب ﻧﯿﺰ ﻣﯿﺸﻮد .

  • ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻏﺬا دﻫﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﺣﺪ ﻧﯿﺎز ﻣﺎﻫﯽ ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ رﺷﺪ ﻣﺎﻫﯿﺎن ﭘﺮورﺷﯽ و ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺷﺪن دوره رﺷﺪ ﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﻮد ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺿﺮر و زﯾﺎن اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺖ .

  • ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي روزاﻧﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ به وزن ﺑﭽﻪ ﻣﺎﻫﯽ ، درﺟﻪ ﺣﺮارت ، اکسیژن ، سرعت جریان و کدورت و کیفیت آب و اﻧﺮژي ﻣﻮﺟﻮد در ﻏﺬا بستگی دارد و ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪول ﻣﺨﺼﻮص ( جدول فوق ) ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯿﮕﺮدد .

  • ﺑﺮ اﺳﺎس داده ﻫﺎي اﯾﻦ ﺟﺪاول ﺑﺎ رﺷﺪ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ و ﺑﺰرﮔﺘﺮﺷﺪن آﻧﻬﺎ درﺻﺪ ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ وزن ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮاي رﺷﺪ ﻣﺎﻫﯽ ، ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ ﻧﯿﺰ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ .

  • ﺑﺮاي ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز روزاﻧﻪ اﺑﺘﺪا وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯿﺸﻮد .

  • ﺗﻌﯿﯿﻦ وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺣﺪاﻗﻞ ﻫﺮدو ﻫﻔﺘﻪ ﯾﮑﺒﺎر ﺑﺎ ﺑﺮداﺷﺖ ﺗﺼﺎدﻓﯽ ﭼﻨﺪ ﻋﺪد ﻣﺎﻫﯽ و ﺗﻮزﯾﻊ و ﺷﻤﺎرش آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد . ﺳﭙﺲ وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ در ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ ﺿﺮب ﺷﺪه و ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺪول ، ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﯽ آﯾﺪ .

 

ﻣﺜﺎل : اﮔﺮ در ﯾﮏ ﻣﺰرﻋﻪ ﭘﺮورش ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﺗﻌﺪاد 30000 ﻗﻄﻌﻪ ﻣﺎﻫﯽ ﺑﺎ ﻣﺘﻮﺳﻂ وزن 45 ﮔﺮم وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ در ﺻﻮرﺗﯿﮑﻪ دﻣﺎي آب 16 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯽ ﮔﺮاد ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻮع ﻏﺬا ، ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ و ﺳﭙﺲ ﻣﯿﺰان ﻏﺬا دﻫﯽ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز روزاﻧﻪ ﺑﺪﯾﻦ روش ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد .

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟﺪول راﻫﻨﻤﺎ ﻏﺬا از ﻧﻮع GFT ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻌﺪاد دﻓﻌﺎت ﻏﺬا دﻫﯽ 3 – 4   وﻋﺪه در روز ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺣﺎل ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺟﺪول و ﻣﺸﺨﺺ ﺑﻮدن دﻣﺎي آب و وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯿﺎن از ﺗﻼﻗﯽ دﻣﺎي آب و وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯽ در ﺟﺪول درﺻﺪ ﻋﺪدي آن 2.4  ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ

وزن ﮐﻞ ﻣﺎﻫﯿﺎن = ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﻫﯿﺎن × وزن ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺎﻫﯽ

1350000 =   30000 × 45

عدد بدست آمده بر حسب گرم می باشد و باید آنرا به کیلوگرم تبدیل کنیم یعنی جواب نهایی 1350 کیلوگرم می شود.

عدد موجود در جدول بر حسب دما و وزن ماهی را(2.4) در وزن ﮐﻞ ﻣﺎﻫﯿﺎن ( 1350 ) ﺿﺮب ﻧﻤﻮده ﺗﺎ ﻣﻘﺪار ﻏﺬاي روزاﻧﻪ بدست آید.

3240 =   2.4× 1350

برای اینکه میزان غذای مصرفی را بر حسب درصد بدست آوریم جواب بدست آمده را تقسیم بر 100% می کنیم یعنی :

32.4 =   100%÷ 3240

مقدار غذای روزانه به کیلوگرم حدود 32.4 ﮐﯿﻠﻮﮔﺮم ﺑﻮده ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻏﺬاي ﻫﺮو ﻋﺪه ﺑﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺟﺪول ، 3 – 4 وﻋﺪه در روز و ﻫﺮ وﻋﺪه 8.1 – 10.8 کیلو گرم ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻣﯿﮕﺮدد .


  • به هر ﺻﻮرت ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻞ زﯾﺴﺖ ﺳﻨﺠﯽ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺟﯿﺮه ﻏﺬاﯾﯽ روزاﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻫﻤـﻪ روزه ﻣﻘﺪاري ﻏﺬا ﺑﻪ اﯾﻦ ﺟﯿﺮه ﺗﺎ اﻧﺠﺎم زﯾﺴﺖ ﺳﻨﺠﯽ ﺑﻌﺪي اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد و اﯾﻦ ﻣﻘﺪار ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑـﻪ درﺟﻪ ﺣﺮارت آب ، وزن و رﺷﺪ روزاﻧﻪ ﻣﺎﻫﯽ ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ .

  • ﺑﺎﯾﺪ ﺧـﺎﻃﺮ ﻧﺸـﺎن ﮐـﺮد ﮐـﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﺪول ﻏﺬا دﻫﯽ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻌﻨﻮان ﯾﮏ ﻣﻼك و ﻣﻌﯿﺎر ﭘﺎﯾﻪ و اوﻟﯿﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد و در ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯽ ﻗﺰل آﻻ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺟﺪول ﻏﺬا دﻫﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ اﺷﺘﻬﺎي ﻣﺎﻫﯽ ، ﮐﯿﻔﯿﺖ آب و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮات روزاﻧﻪ و ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﯽ درﺟﻪ ﺣـﺮارت آب و ﺳـﺎﯾﺮ ﺷـﺮاﯾﻂ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻤﻮد .

  • ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل در ﻣﻮاﻗﻌﯽ ﮐﻪ آب ﺑﻪ ﻋﻠﻠﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﻞ آﻟﻮدﮔﯽ و ﯾﺎ ﺟﻠﺒﮏ زدﮔـﯽ داراي ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﻧﯿﺴﺖ و ﻣﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﺧﻮردن ﻏﺬا اﺷﺘﻬﺎ ﻧﺸﺎن ﻧﻤﯽ دﻫﺪ ﺑﺎﯾﺪ از دادن ﻏﺬاي اﺿﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯽ ﺧﻮدداري ﮐﺮد .

  • باید خاطر نشان کرد که هیچ ﻓﺮﻣﻮل ﮐﻠﯽ و ثابت وجود ندارد . ﭘﺲ روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺑﺎﯾـﺪ اﯾﻦ ﺟﺪول ﻫﺎ و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻌﻨﻮان ﭘﺎﯾﻪ و اﺳﺎس ﮐﺎر ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ و ﺗﻐﯿﯿﺮ آﻧﻬﺎ ﺑـﺮ اﺳﺎس ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻓﻨﯽ و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد.

مقدار غذای روزانه مورد نیاز ماهی


فواصل غذا دهی برای ماهیان:

  • آزاد ماهیان بسته به شرایط حرارتی آب به 1 – 3 وعده غذایی در روز نیاز دارند .

  • عمل تغذیه بهتر است در زمانی که ماهی گرسنه بوده انجام گرفته و در هر روز در همان زمان خاص انجام گیرد .

  • درجه حرارت و طول روز از عوامل مهم و مؤثر بر روی میزان هضم غذا بوده ، لذا وعده های غذایی بیشتری در آبهای گرمتر ( محدوده حرارتی مجاز ) و با نور بیشتر مورد نیاز است.

  • در ماهی قزل آلای رنگین کمان ، تغذیه هر روزه از اهمیت بیشتری در مقایسه با ماهی سالمون بر خوردار است .

  • در سالمون نیازی به تغذیه هر روزه نبوده در حالیکه در قزل آلای رنگین کمان که 5 روز در هفته تغذیه میکند رشد کمتری در مقایسه با ماهیانی که 6 روز در هفته تغذیه میکنند مشاهده گردید .

  • البته هر مزرعه پرورشی  برای خود شرایط محیطی و مدیرتی خاص داشته و لذا اینگونه مسائل تأثیر خاصی بر روی استراتژی  مطلوب و بهینه تغذیه ای ماهی خواهد داشت .

  • تحت شرایط پرورشی آزاد ماهیان به خوبی می توانند خود را با الگوی تغذیه ای موجود در شرایط کارگاهی سازگار نماید . نکته مهم اینست که ماهی بایستی بر اساس اندازه ، شرایط محیطی و وضعیت سلامتی خود ، دارای تغذیه مطلوب و سازگار با شرایط را داشته باشد .

 

ميزان درصد پروتئين مورد نياز كپور ماهيان در مقاطع مختلف وزني

ماهی مولد

ماهی پرواری

بچه ماهی نورس

بچه ماهی انگشت قد

بچه ماهی

گونه

1000 به بالا

50 به بالا

گرم 10-50

 گرم 5-10

  گرم 0 5/0

36-37

28-32

35-36

37-39

40-42

کپور معمولی

32-35

25-28

30-31

32-35

38-40

کپور علفخوار


ﻣﯿﺰان ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ برای ماهی کپور معمولی

  • پرورش ماهیان گرمابی زمانی مقرون به صرفه خواهد بود که با کود دهی میزان تولیدات طبیعی در استخر را بالا برده تا ماهی بتواند رشد اولیه خود را با مصرف غذای طبیعی استخر پرورش تأمین کند و ما بقی از طریق مصرف غذای دستی انجام گیرد .

  • در پرورش همزمان کپور ماهیان 50-70 % رشد کپور معمولی از غذای طبیعی و 30-50 % رشد باید از غذای دستی حاصل شود .

بعنوان مثال اگر در ابتدای شروع پرورش در یک استخر یک هکتاری 20 % از 3600 قطعه بچه ماهی کشت داده شده در آن کپور معمولی به وزن g 50 باشد و بخواهیم در پایان فصل پرورش وزن آنها را به بیش از kg5/1 برسانیم میزان غذای مورد نیاز در طول دوره با غذایی که ضریب تبدیل آن 5/3-4 است ( غذای کنستانتره بالانس پلت شده خشک )  به شرح زیر خواهد بود :

enlightenedوزن اولیه  g 50  ، وزن نهایی  g 1500 ، تعداداولیه ماهی کپور  720 = % ( 20 ) × 3600  ،

enlightenedمیزان برداشت تا % 15 تلفات  612 = % ( 15 ) ×  720 ، میزان رشد هر ماهی g 1450 = 50 – 1500

enlightenedمیزان رشد برای 612 قطعه kg 4/887 = g 887400 = 612 × 1450 ،

enlightenedمیزان اضافه رشد توسط 30 % غذای دستی  kg 22/266 = % 30 ×  4/887 ، ضریب تبدیل غذایی 5/3  ،

enlightenedمیزان غذای دستی مورد نیاز در طول دوره پرورش kg 632 = 5/3 ×  22/266

 

 

میزان غذای دستی مصرفی ماهانه و روزانه از کل غذای مورد نیاز دوره

وزن ماهی g

میزان غذا ( % وزن ماهی )

وزن ماهی g

میزان غذا ( % وزن ماهی )

1 – 0/5

40

301-350

4/4

1/5-2/5

30

351-400

4

3-5

20

401-450

3/4

6-10

15

451-500

3/2

11-20

11

501-550

2/8

21-35

10

551-600

2/5

36-50

5/9

601-650

2/3

51-70

9

651-700

2/1

71-100

8

701-750

1/9

101-150

7

751-800

1/7

151-200

6

801-1000

1/55

201-250

9/5

1001-1200

1/45

251-300

9/4

1201-1500

1/3

 

  • بعنوان مثال چنانچه در شروع ماه دوم پرورش ، تعداد 50 قطعه بچه ماهی کپور از استخر صید شود و وزن این تعداد g 2400 باشد با تقسیم 2400 بر 50 وزن متوسط بچه ماهیان 48 گرم بدست می آید .

  • با مراجعه به جدول بالا مقدار غذای مصرفی روزانه باید 5/9 % وزن بدن ماهی باشد .

  • بنابر این با ضرب عدد 48 در 5/9 % میزان جیره غذایی روزانه برای هر قطعه کپور ماهی در این استخر 56/4 خواهد بود و اگر در این استخر 500 قطعه ماهی کپور ریخته شود جیره غذایی آنها  28/2 = 56/4 × 500  . یعنی برای تغذیه این ماهیان چنانچه درجه حرارت آب استخر  بین ْc 20-26 باشد باید روزانه در دو نوبت kg 28/2 جیره غذای دستی داده شود .

  • اگر درجه حرارت آب کمتر از20 ( بین ْc 15-20 ) و یا از 26 بالاتر  ( بین ْc 26-31 ) باشد غذای مورد نیاز از ضرب 5/1-2 % وزن متوسط در تعداد ماهیان بدست می آید .


اصول غذا دهی در ماهیان گرمابی

  • کپور معمولی بهترین رشد را در حالت دفعات بیشتر تغذیه نشان می دهد .

  • کپور معمولی ( g40 ) وقتی از غذا استفاده مطلوب می برد که غذای روزانه آن به 9 قسمت مساوی تقسیم شود .

  • بهترین تناوب غذا دهی را می توان بر اساس هر مزرعه با توجه به هزینه عملیات غذا دهی ارزیابی و تعیین نمود .

  • بهتر آنست که ماهی کپور در درجه حرارت های ْc24-27 تغذیه شود چرا که ماهی در این درجه حرارت خوب تغذیه کرده و غذا را به خوبی هضم و جذب می کند . اندازه دانه های پلت غذایی بایستی متناسب با اندازه دهان ماهی باشد .

  • از آنجا که ماهی کپور حیوانی رام و تعلیم پذیر است و اغلب سر وقت در اطراف محل غذا دهی حاضر می شود بایستی غذا را در زمان و مکان مشخص به ماهی داد و در این مورد باید دقت کافی را در نظر داشت.

 

 به طور خلاصه در غذا دهی کپور رعایت 4 نکته ضروری به نظر می رسد :

1 – زمان ثابت : یعنی غذا همیشه در ساعات معین در اختیار ماهی قرار گیرد .

2 – مکان ثابت : یعنی غذا همیشه در مکان معین در اختیار ماهی قرار گیرد .

3 – کیفیت ثابت : یعنی نباید نوع ترکیب غذا را یکباره تغییر داد بلکه از هر فرمول غذایی که استفاده می کنیم به طور مرتب استفاده کنیم و چنانچه ناگزیر به تغییر فرمول برای مطابقت فرمول غذایی با احتیاجات ماهی هستیم به تدریج فرمول جدید جایگزین فرمول قدیمی شود .

4 – میزان غذای روزانه از نظر مقدار باید در فاصله دو بیومتری ثابت باشد ( یعنی مقدار غذای صبح با غذای عصر برابر باشد ) .

  • غذای ماهی بایستی در داخل تشتک و در نقاط معین در استخر قرار گیرد .

  • در هر هکتار از استخر 8 -10 تشتک به فاصله 30 متر از یکدیگر قرار داده شود .

  • نقاطی که غذا در آن قرار می گیرد باید عاری از لجن بوده و در عمق 6/0 – 1 متری آب باشد . موقعیت این نقاط باید طوری باشد که ماهیان ضعیف تر نیز بتوانند به غذا دسترسی داشته باشند .

  • در پرورش همزمان کپور ماهیان بعلت استفاده مقداری از غذای ماهی کپور توسط آمور و در نتیجه عدم رفع نیاز های تغذیه ای ماهی کپور باید مقداری علوفه مورد نیاز آمور دو ساعت زودتر از موعد غذا دهی کپور معمولی در دو نوبت در استخر ریخته شود تا ماهیان آمور سیر شده و از غذای ماهی کپور تغذیه نکند .

  • برای جلوگیری از پخش علوفه در اثر باد باید علوفه مورد نیاز تغذیه آمور داخل چار چوب های چوبی شناور در آب ریخته شود . این چارچوب به ابعاد 2 در 2 و یا 3 در 3 و به طور ثابت در حاشیه استخر قرار می گیرند.

  • تعداد آنها 3 – 4 عدد در هر هکتار است .

  • در غذا دهی باید چگونگی هضم غذا نیز مورد بررسی قرار گیرد .

  • برای این کار با فشار دادن مخرج ماهی و خروج مدفوع مقداری از آن را مورد بررسی و اگر امکان داشت مورد آنالیز قرار می دهیم .

  • به طور کلی بخشی از مدفوع که مربوط به تغذیه از غذای طبیعی استخر است به رنگ تیره و بخش مربوط به غذای دستی به رنگ خاکستری است .

  • از روی میزان آنها می توان به مقدار تغذیه ماهی از غذای طبیعی یا دستی پی برد .

  • البته این روش یک روش تجربی می باشد و برای پی بردن به چگونگی هضم و جذب باید مدفوع در آزمایشگاه آنالیز شود .


ﺷﺮاﯾﻂ ﻧﮕﻬﺪاري و اﻧﺒﺎر ﮐﺮدن ﻏﺬای قزل آلا

 ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻨﮑﻪ ﻏﺬاي ﻣﺼﺮﻓﯽ در اﺳﺘﺨﺮﻫﺎي ﭘﺮورش ﺑﺎﯾﺪ ﺣﺘﯽ اﻻﻣﮑﺎن از ﻧﻮع ﭘﻠﺖ ﯾﺎ اﮐﺴﺘﺮودر ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻫﺎي زﯾﺮ را ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻏﺬا ﺑﮑﺎرﺑﺮد ﺗﺎ از ﻓﺴﺎد ﻏﺬاي ﮔﺮان ﻗﯿﻤﺖ ﻗﺰل آﻻ ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي ﺑﻌﻤﻞ آﯾﺪ .

1 - ﻣﺤﻞ ﻧﮕﻬﺪاري ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﻋﺎري از رﻃﻮﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻨﻈﻮر دﯾﻮاره ﻫﺎ را ﺑﺎ ﮐﺎﺷﯽ ﯾﺎ ﺑﺎ ﭘﻼﺳﺘﯿﮏ ﻋﺎﯾﻖ ﺑﻨﺪي ﻧﻤﻮده و ﻏﺬاﻫﺎ را ﺑﺮاي ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﮐﻒ ﺑﺮ روي ﭘﺎﻟﺖ ﻫﺎي ﭼﻮﺑﯽ ﻗﺮار ﻣﯿﺪﻫﯿﻢ. ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻣﯿﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺗﺨﺮﯾﺐ وﯾﺘﺎﻣﯿﻦ ث ﻣﯿﺸﻮد .

 2- ﻣﺤﻞ ﻧﮕﻬﺪاري ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ ﺳﺮد و ﺧﻨﮏ و روﺷﻦ ﺑﺎﺷﺪ وﻟﯽ ﻧﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ آﻓﺘﺎب ﻧﺒﺎﯾﺪ در اﻧﺒﺎر ﺑﺘﺎﺑﺪ . ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ اﻧﺒﺎر داراي ﺗﻬﻮﯾﻪ ﺑﻮده و دﻣﺎي آن درﺣﺪ 2-3 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯿﮕﺮاد ﺛﺎﺑﺖ ﺑﺎﺷﺪ .ﮐﯿﺴﻪ ﻫﺎ ﻧﺒﺎﯾﺪ روي ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ﺑﺼﻮرت ﺗﻮده اي اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ و ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﯿﻦ ردﯾﻒ ﻫﺎي آن ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮا ﻋﺒﻮر ﻧﻤﺎﯾﺪ .

3 - ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده از ﻫﺮﻣﺤﻤﻮﻟﻪ ﺟﺪﯾﺪ ﻏﺬا ﺑﺎﯾﺪ اﺑﺘﺪا ﻧﻤﻮﻧﻪ اي از آﻧﺮا ﺑﺮاي ﺗﻌﺪاد ﻣﺸﺨﺼﯽ از ﻣﺎﻫﯿﻬﺎ ﯾﺎ ﯾﮏ اﺳﺘﺨﺮ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﺼﺮف ﻧﻤﻮده و در ﺻﻮرت ﻋﺪم ﺑﺮوز ﻣﺸﮑﻞ 24 ساعت ﺑﻌﺪ ﺑﺮاي ﺗﻤﺎم ﻣﺰرﻋﻪ ﻣﺼﺮف ﮔﺮدد . ﺿﻤﻨﺎً درﺻﻮرت ﺑﺮوز ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻠﻔﺎت ﺑﺎﯾﺪ ﻏﺬادﻫﯽ را ﻗﻄﻊ و ﺑﻪ ﯾﺎﻓﺘﻦ ﻣﺸﮑﻞ و رﻓﻊ آن ﭘﺮداﺧﺖ .


مطالب مفید :

مدیریت پرورش ماهی قزل آلا

هوا دهی در استخرهای پرورش ماهی

رقم بندی ماهیان

حمل و نقل ماهی قزل آلا

واژه نامه

ارسال نظر